نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه 6 پیاپی 22 1405 01 01 Redefining Sustainable Development in the Islamic Republic of Iran from the Perspective of the Thoughts and Discourses of the Supreme Leader بازتعریف توسعه پایدار در جمهوری اسلامی ایران از منظر آرا و اندیشه‌های مقام معظم رهبری 1 21 10.61838/jsied.341 FA ایوب طیاری دورباش کارشناسی ارشد زبان و ادبیان فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران اکبر حیدری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 1404/04/13 <p>This study aimed to redefine the conceptual framework of sustainable development in the Islamic Republic of Iran based on the discourse and guidance of the Supreme Leader and to examine its linkage with measurable development indicators. This applied–developmental research used a mixed-method design. In the qualitative phase, 53 speeches and 12 strategic statements by the Supreme Leader (1989–2023) and key policy documents such as the “Statement on the Second Step of the Revolution” and macro-level policies were analyzed using meta-analysis and Braun and Clarke’s six-step thematic analysis. Reliability was ensured through double coding and Cohen’s Kappa coefficient (0.82). In the quantitative phase, indicators including the Human Development Index (HDI), Environmental Performance Index (EPI), share of knowledge-based enterprises, non-oil exports, renewable energy share, and elite migration rate (2010–2023) were collected from credible international and national sources and compared with the extracted conceptual framework. Four fundamental pillars were identified in the Leader’s discourse: social and regional justice (37% of themes), resistance-based economy and national self-reliance (29%), environmental protection as a religious and ethical duty (21%), and cultural development and empowerment of young human capital (13%). Quantitative trends showed Iran’s HDI improving from 0.707 (2010) to 0.783 (2022), the share of knowledge-based economy rising from 1.5% to 4.2%, and non-oil exports growing by 35%. However, regional development disparities persist up to 0.2 points, Iran’s EPI rank remained at 67 in 2022, and renewable energy accounts for only 1.2% of the electricity mix. Sustainable development in Iran requires a localized and civilizational redefinition anchored in social justice, economic resilience, environmental ethics, and youth-driven human capital. This framework can better align national policy with the ideals of the Islamic Revolution and improve international development rankings while advancing the Islamic-Iranian Model of Progress.</p> <p>این پژوهش با هدف بازتعریف چارچوب مفهومی توسعه پایدار در جمهوری اسلامی ایران بر مبنای گفتمان و رهنمودهای مقام معظم رهبری و تحلیل پیوند آن با شاخص‌های عینی توسعه انجام شده است. مطالعه حاضر کاربردی–توسعه‌ای و با رویکرد ترکیبی (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، ۵۳ سخنرانی و ۱۲ پیام راهبردی رهبر انقلاب اسلامی در بازه ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲ و اسناد بالادستی مانند بیانیه گام دوم انقلاب و سیاست‌های کلی نظام، با روش فراتحلیل و تحلیل مضمون شش‌مرحله‌ای براون و کلارک کدگذاری شدند. روایی تحلیل با استفاده از دو کدگذار مستقل و ضریب کاپای کوهن (۰٫۸۲) تضمین گردید. در بخش کمی، شاخص‌های توسعه انسانی (HDI)، عملکرد زیست‌محیطی (EPI)، سهم شرکت‌های دانش‌بنیان، صادرات غیرنفتی، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر و نرخ مهاجرت نخبگان در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ از منابع معتبر بین‌المللی و ملی گردآوری و تحلیل مقایسه‌ای شد. چهار محور بنیادین در گفتمان رهبری شناسایی شد: عدالت اجتماعی و منطقه‌ای (۳۷٪ مضامین)، اقتصاد مقاومتی و استقلال ملی (۲۹٪)، حفاظت از محیط زیست به‌عنوان تکلیف شرعی و اخلاقی (۲۱٪) و فرهنگ‌سازی ملی و تقویت سرمایه انسانی جوان (۱۳٪). در داده‌های کمی، شاخص توسعه انسانی ایران از ۰٫۷۰۷ (۲۰۱۰) به ۰٫۷۸۳ (۲۰۲۲) ارتقا یافت، سهم اقتصاد دانش‌بنیان از ۱٫۵٪ به ۴٫۲٪ رسید و صادرات غیرنفتی ۳۵٪ رشد داشت. با این حال، شکاف توسعه منطقه‌ای تا ۰٫۲ واحد پابرجاست، رتبه ایران در EPI در سال ۲۰۲۲ برابر با ۶۷ است و سهم انرژی‌های تجدیدپذیر تنها ۱٫۲٪ می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد توسعه پایدار در ایران نیازمند بازتعریفی بومی و تمدنی بر پایه عدالت اجتماعی، تاب‌آوری اقتصادی، اخلاق زیست‌محیطی و تقویت سرمایه انسانی است. این چارچوب می‌تواند سیاست‌گذاری ملی را همسو با ارزش‌های انقلاب اسلامی کرده و ارتقای شاخص‌های جهانی و حرکت به سوی الگوی ایرانی–اسلامی پیشرفت را تسهیل نماید.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/341/235