نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه 6 پیاپی 23 1405 03 01 Exploring the Lived Experiences of Smart School Principals Regarding Ethical Challenges in the Age of Artificial Intelligence واکاوی تجربیات زیسته مدیران مدارس هوشمند از چالش‌های اخلاقی در عصر هوش مصنوعی 1 17 10.61838/jsied.420 FA مقصود اسماعیل پور گروه علوم تربیتی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران هایده عاشوری گروه علوم تربیتی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران Journal Article 1404/06/24 <p>This study aims to explore and interpret the ethical challenges arising from the use of artificial intelligence in smart schools based on the lived experiences of school principals in Tehran. A qualitative research design with an interpretive phenomenological approach was employed. Participants consisted of 18 smart school principals in Tehran, selected through purposive and theoretical sampling until theoretical saturation was reached. Data were collected exclusively through in-depth semi-structured interviews. All interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed using thematic analysis. NVivo software was utilized to facilitate data management and systematic coding. The analysis yielded four main themes: ethical challenges related to data privacy and governance, ethical tensions in AI-supported managerial decision-making, ethical challenges concerning human roles and relationships in smart schools, and macro-level ethical challenges in educational AI governance. The findings indicate that principals experience uncertainty regarding ethical accountability, concerns about algorithmic bias, weakened human relationships, and a lack of clear ethical and policy frameworks. The findings suggest that ethical challenges of artificial intelligence in smart schools are complex, context-dependent, and require integrated ethical, managerial, and policy-oriented responses.</p> <p>هدف این پژوهش واکاوی و تبیین چالش‌های اخلاقی ناشی از به‌کارگیری هوش مصنوعی در مدارس هوشمند از منظر تجربیات زیسته مدیران مدارس شهر تهران است. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ نفر از مدیران مدارس هوشمند شهر تهران بودند که به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق انجام گرفت. مصاحبه‌ها ضبط، به‌صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی و با استفاده از تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت. برای سامان‌دهی داده‌ها و فرایند کدگذاری از نرم‌افزار NVivo استفاده شد. تحلیل داده‌ها به شناسایی چهار مقوله اصلی انجامید: چالش‌های اخلاقی مرتبط با حریم خصوصی و داده‌ها، تعارض‌های اخلاقی در تصمیم‌گیری مدیریتی مبتنی بر هوش مصنوعی، چالش‌های اخلاقی مرتبط با نقش‌ها و روابط انسانی در مدرسه هوشمند، و چالش‌های اخلاقی کلان و ساختاری در حکمرانی هوش مصنوعی آموزشی. یافته‌ها نشان داد که مدیران با ابهام در مسئولیت‌پذیری اخلاقی، نگرانی از سوگیری الگوریتمی، تضعیف روابط انسانی و فقدان چارچوب‌های سیاستی شفاف مواجه‌اند. نتایج حاکی از آن است که چالش‌های اخلاقی هوش مصنوعی در مدارس هوشمند، ماهیتی چندبعدی و زمینه‌مند دارند و مستلزم توجه هم‌زمان به سطوح مدیریتی، انسانی و سیاستی هستند. </p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/420/265