نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه 6 پیاپی 23 1405 03 01 A Comparative Study of Moral Development in Psychological Theories and Islamic Teachings with a Focus on Piaget’s and Kohlberg’s Theories of Moral Development مطالعه تطبیقی رشد اخلاقی  در نظریه‌های روان‌شناسی و آموزه‌های اسلامی با تمرکز بر نظریه‌های رشد اخلاقی پیاژه و کلبرگ 1 18 10.61838/jsied.449 FA نرگس شاطرکاظمی دانشجوی دکتری، گروه قرآن و حدیث، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سیدتقی کبیری استادیار، گروه قرآن و حدیث، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ناهید بابائی امیری استادیار، گروه روانشناسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/08/05 <p>This study aims to conduct a comparative analysis of Piaget’s and Kohlberg’s theories of moral development in psychology and Islamic teachings. Employing a qualitative approach and comparative content analysis, the research examines the foundations, stages, driving forces, and ultimate aims of moral development within both intellectual frameworks. The findings indicate that a shared point between the two perspectives is their emphasis on the active role of reason and the gradual nature of the developmental process. However, fundamental divergences were also identified: in psychological theories, the source of morality lies in “cognitive structures” and “social interaction,” whereas in Islam this role is fulfilled by “divine nature (fitrah)” and “revelation.” The driving force of development in Piaget’s and Kohlberg’s views is “cognitive equilibration,” while in Islam “faith,” “will,” and “self-purification” constitute the primary motivating forces. Furthermore, the ultimate goal in Western theories is “moral autonomy and adherence to abstract principles,” whereas in Islam “nearness to God and attaining divine satisfaction” is depicted as the highest objective. This study concludes that Islamic teachings, while preserving the valuable contributions of psychology in explaining the cognitive trajectory of moral growth, provide a fitrah-based, theological, and teleological framework that endows the concept of moral development with unparalleled depth, spirituality, and comprehensiveness, elevating it from a merely “reasoning-based process” to an “existential path” toward transcendence and ultimate perfection.</p> <p>این تحقیق با هدف انجام مطالعه‌ای تطبیقی میان نظریه‌های رشد اخلاقی پیاژه و کلبرگ در روان‌شناسی و آموزه‌های اسلامی صورت گرفته است. با بهره‌گیری از روش کیفی و تحلیل محتوای تطبیقی، این پژوهش به واکاوی مبانی، مراحل، محرک‌ها و غایات رشد اخلاقی در هر دو منظومه فکری پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نقطه اشتراک این دو دیدگاه، تأکید بر نقش فعال عقل و تدریجی بودن فرآیند رشد است. با این حال، شکاف‌های بنیادینی نیز شناسایی شد: منشأ اخلاق در نظریه‌های روان‌شناختی، «ساختارهای شناختی» و «تعامل اجتماعی» است، در حالی که در اسلام، «فطرت الهی» و «وحی» این نقش را ایفا می‌کنند. محرک رشد در نگاه پیاژه و کلبرگ «تعادل‌جویی شناختی» است، اما در اسلام «ایمان»، «اراده» و «تزکیه نفس» موتور محرک اصلی است. همچنین، غایت نهایی در نظریه‌های غربی، «استقلال اخلاقی و پایبندی به اصول انتزاعی» است، اما در اسلام، «قرب به خدا و کسب رضایت الهی» به عنوان عالی‌ترین هدف ترسیم می‌شود. این تحقیق نتیجه می‌گیرد که آموزه‌های اسلامی با حفظ دستاوردهای ارزشمند روان‌شناسی در تبیین سیر شناختی، با ارائه چارچوبی فطری، الهیاتی و غایت‌محور، عمق، معنویت و جامعیت بی‌بدیلی به مفهوم رشد اخلاقی می‌بخشد و آن را از یک «فرآیند استدلالی» صرف به یک «سلوک وجودی» برای تعالی و کمال مطلق ارتقا می‌دهد.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/449/280