نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه 6 پیاپی 24 1405 05 01 A Mixed-Methods Cybersecurity Governance Model for the Islamic Republic of Iran in the Ten-Year Horizon مدل حکمرانی امنیت سایبری نظام جمهوری اسلامی ایران در افق ده‌ساله بر مبنای رویکرد آمیخته 1 27 10.61838/jsied.498 FA حسین جنگروی دانشجوی دکتری رشته آینده پژوهی،دانشگاه امام حسین (ع)، تهران،ایران جمال آبرومند استادیار پژوهشکده حضرت ولی عصر عج الله دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. محمدرضا عرب بافرانی استادیار پژوهشکده حضرت ولی عصر عج الله دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. Journal Article 1404/10/24 <p>The present study aimed to design a cybersecurity governance model for the Islamic Republic of Iran in a ten-year horizon using a mixed-methods approach and to identify the structural relationships among its components. This study employed an exploratory mixed-methods design conducted in qualitative and quantitative phases. In the qualitative phase, thematic analysis was applied through semi-structured in-depth interviews with 15 experts in cybersecurity, information technology, public policy, and strategic management to identify the dimensions and components of cybersecurity governance. Participants were selected using purposive and snowball sampling methods, and interviews continued until theoretical saturation was achieved. In the quantitative phase, Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC analysis were used to determine the hierarchical structure and interrelationships among the identified components. Quantitative data were collected using pairwise comparison questionnaires, and the relationships among variables were analyzed through the Structural Self-Interaction Matrix, final reachability matrix, and driving-dependence analysis. The qualitative findings revealed four organizing themes: governance experiences in the Islamic Revolution, desirable governance structures and processes, strategic goal-setting in the ten-year horizon, and cybersecurity governance challenges. The ISM results demonstrated a seven-level hierarchical structure in which ideological and theoretical foundations, macro governance structures, state-society relations, and strategic long-term goals were identified as the fundamental driving forces at the highest level. Technological, managerial, cultural, and geopolitical challenges were located at the lowest level and exhibited the highest dependence on other variables. The MICMAC analysis further indicated that structural, institutional, and policy-related variables were positioned in the independent zone, while infrastructural and managerial variables were categorized in the linkage zone. No autonomous variables were identified within the model. The findings indicated that cybersecurity governance in the Islamic Republic of Iran is a multidimensional, networked, and strategic system requiring coordination among ideological foundations, institutional structures, policymaking mechanisms, operational infrastructures, crisis management, and social participation. Accordingly, developing a localized, adaptive, and future-oriented governance model can enhance national cyber resilience and improve the effectiveness of digital governance.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی مدل حکمرانی امنیت سایبری نظام جمهوری اسلامی ایران در افق ده‌ساله بر مبنای رویکرد آمیخته و تبیین روابط ساختاری میان مؤلفه‌های آن بود. پژوهش حاضر از نظر روش، آمیخته اکتشافی بود که در دو بخش کیفی و کمی انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل مضمون و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با 15 نفر از خبرگان حوزه امنیت سایبری، فناوری اطلاعات، سیاست‌گذاری و مدیریت راهبردی، ابعاد و مؤلفه‌های حکمرانی امنیت سایبری شناسایی شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله‌برفی انجام گرفت و فرایند مصاحبه‌ها تا اشباع نظری ادامه یافت. در بخش کمی، به‌منظور سطح‌بندی و تحلیل روابط میان مؤلفه‌ها، از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) و تحلیل MICMAC استفاده شد. داده‌های کمی از طریق پرسشنامه مقایسه زوجی جمع‌آوری و روابط میان متغیرها بر اساس ماتریس خودتعاملی ساختاری، ماتریس دسترسی نهایی و تحلیل قدرت نفوذ–وابستگی بررسی گردید. یافته‌های کیفی نشان داد که مدل حکمرانی امنیت سایبری دارای چهار مضمون سازمان‌دهنده شامل تجربه‌های حکومت‌گرایی در انقلاب اسلامی، اجزا و ساختارهای مطلوب حکمرانی، هدف‌گذاری در افق ده‌ساله و چالش‌های حکمرانی امنیت سایبری است. نتایج ISM نشان داد که مدل دارای ساختاری هفت‌سطحی است که در آن مبانی ایدئولوژیک و نظری، ساختار کلان حکمرانی، نسبت دولت و جامعه و اهداف کلان ده‌ساله به‌عنوان پیشران‌های بنیادین در بالاترین سطح قرار دارند. همچنین، چالش‌های فناورانه، مدیریتی، فرهنگی و ژئوپلیتیکی در پایین‌ترین سطح مدل قرار گرفتند و بیشترین وابستگی را به سایر متغیرها داشتند. تحلیل MICMAC نیز نشان داد که متغیرهای ساختاری، سیاستی و نهادی در ناحیه نفوذی و متغیرهای زیرساختی و مدیریتی در ناحیه پیوندی قرار دارند و هیچ متغیری در ناحیه خودمختار مشاهده نشد. نتایج پژوهش نشان داد که حکمرانی امنیت سایبری در جمهوری اسلامی ایران ماهیتی چندسطحی، شبکه‌ای و راهبردی دارد و تحقق امنیت پایدار سایبری مستلزم هماهنگی میان مبانی نظری، ساختارهای نهادی، سیاست‌گذاری، زیرساخت‌های عملیاتی، مدیریت بحران و مشارکت اجتماعی است. بر این اساس، طراحی یک مدل بومی، انعطاف‌پذیر و آینده‌نگر می‌تواند زمینه ارتقای تاب‌آوری سایبری و کارآمدی حکمرانی دیجیتال کشور را فراهم سازد.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/498/308