نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه در دست انتشار 1405 11 01 Developing a Model of Spiritual Leadership among Academic Managers تدوین الگوی رهبری معنوی مدیران دانشگاهی 1 22 FA فاطمه حبیب اله موسوی دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نرگس حسن مرادی گروه علوم تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمود ابوالقاسمی دانشیار مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محمد قهرمانی دانشیار مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 1405/01/10 <p>This study aimed to identify, validate, and prioritize the components of spiritual leadership among academic managers of Islamic Azad University in Tehran in order to develop an applicable model for university management. This study was basic-applied in purpose and qualitative-quantitative in nature. In the first phase, the components of spiritual leadership were extracted through a review of the literature and qualitative content analysis, and then evaluated by a panel of 30 academic managers and university faculty members as experts. The statistical population consisted of senior, middle, and executive managers of Islamic Azad University branches in Tehran. The sample was selected through stratified random sampling from the North, South, East, West, Central, and Science and Research branches. Based on Cochran’s formula, the required sample size was estimated at 148 participants. To obtain an adequate response rate, 180 questionnaires were distributed, and 150 completed questionnaires were finally collected and analyzed. Data analysis was conducted using structural equation modeling. The results of structural equation modeling indicated that, out of 53 initially identified components, 35 components of spiritual leadership were confirmed in five dimensions: cognitive capacities, social capacities, personality characteristics, behavioral characteristics, and other characteristics. The t-values for all relationships in the model were greater than 1.96, confirming the statistical significance of the relationships. Standardized factor loadings showed that other characteristics had the strongest relationship with spiritual leadership among academic managers, with a coefficient of 0.88, followed by behavioral characteristics with 0.83, social capacities with 0.72, personality characteristics with 0.67, and cognitive capacities with 0.44. The reported goodness-of-fit indices also supported the acceptable fit of the proposed model. The findings indicate that spiritual leadership among academic managers is a multidimensional construct composed of cognitive, social, personality, behavioral, and contextual elements, and the proposed model can serve as a practical basis for leadership development and managerial empowerment programs in higher education.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی، تأیید و اولویت‌بندی مؤلفه‌های رهبری معنوی در میان مدیران دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران به منظور تدوین الگویی کاربردی برای مدیریت دانشگاهی بود. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی ـ کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی ـ کمی بود. در مرحله نخست، مؤلفه‌های رهبری معنوی از طریق مرور ادبیات و تحلیل محتوای کیفی استخراج شد و سپس توسط گروهی ۳۰ نفری از مدیران و استادان دانشگاهی به عنوان خبرگان مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری شامل مدیران عالی، میانی و اجرایی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران بود. نمونه پژوهش با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای از واحدهای شمال، جنوب، شرق، غرب، مرکز و علوم و تحقیقات انتخاب شد. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه ۱۴۸ نفر تعیین گردید؛ برای افزایش نرخ بازگشت، ۱۸۰ پرسشنامه توزیع شد و در نهایت ۱۵۰ پرسشنامه قابل تحلیل گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که از میان ۵۳ مؤلفه اولیه، ۳۵ مؤلفه رهبری معنوی در پنج بعد ظرفیت‌های شناختی، ظرفیت‌های اجتماعی، ویژگی‌های شخصیتی، ویژگی‌های رفتاری و سایر ویژگی‌ها تأیید شدند. مقادیر آماره t برای تمام روابط مدل بیش از ۱.۹۶ بود که نشان‌دهنده معناداری روابط بود. بارهای عاملی استانداردشده نشان دادند که سایر ویژگی‌ها با ضریب ۰.۸۸ قوی‌ترین رابطه را با رهبری معنوی مدیران دانشگاهی داشتند و پس از آن ویژگی‌های رفتاری با ضریب ۰.۸۳، ظرفیت‌های اجتماعی با ضریب ۰.۷۲، ویژگی‌های شخصیتی با ضریب ۰.۶۷ و ظرفیت‌های شناختی با ضریب ۰.۴۴ قرار گرفتند. شاخص‌های برازش نیز برازش قابل قبول مدل را تأیید کردند. بر اساس یافته‌ها، رهبری معنوی مدیران دانشگاهی سازه‌ای چندبعدی است که ترکیبی از ظرفیت‌های شناختی، اجتماعی، شخصیتی، رفتاری و زمینه‌ای را دربرمی‌گیرد و می‌تواند مبنایی برای طراحی برنامه‌های توسعه و توانمندسازی مدیران دانشگاهی قرار گیرد.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/551/324