نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه در دست انتشار 2027 03 21 Explaining the Role of Educational Management in the Development of Students’ Political Culture: A Qualitative Study تبیین نقش مدیریت آموزشی در توسعه فرهنگ سیاسی دانشجویان: یک مطالعه کیفی 1 33 FA مهدی تقوی رفسنجانی استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه ولی عصر (عج)، رفسنجان، کرمان، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the role of educational management in the development of political culture among university students in Tehran. This qualitative study was conducted using conventional qualitative content analysis. The participants consisted of 22 individuals from universities in Tehran who were selected through purposive sampling with maximum variation, including 7 faculty members, 6 educational, cultural, or student-affairs managers and experts, and 9 postgraduate students. Data were collected through in-depth semi-structured interviews, and sampling continued until conceptual saturation was achieved. The interviews were transcribed verbatim and analyzed through identification of meaning units, initial coding, constant comparison, development of subcategories, and abstraction of overarching categories. Credibility and trustworthiness were enhanced through member checking, peer review, systematic documentation of the analytical process, and reflexive note-taking. Data analysis generated 168 initial codes, 64 final conceptual codes, 12 subcategories, and three overarching categories. The first category, “educational and awareness-building functions of educational management,” included political literacy and awareness, critical thinking, political ethics and responsibility, and connection of university education with social issues. The second category, “participatory governance and the formation of political experience in the university,” encompassed student participation in decision-making, dialogue and exchange of views, practical participatory experiences, and enhancement of belonging and political efficacy. The third category, “creation of an organizational and cultural context for political culture development,” included managerial justice and transparency, psychological safety and tolerance of diverse viewpoints, support for cultural and social activities, and institutional trust. Overall, educational management influenced political culture through three interconnected pathways: cognitive empowerment, participatory experience, and organizational legitimacy. The development of students’ political culture requires an integrated educational management approach that simultaneously strengthens political awareness, critical thinking, meaningful participation, fairness, transparency, psychological safety, and institutional trust, thereby transforming the university into a setting for the practical experience of social responsibility and constructive participation.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین نقش مدیریت آموزشی در توسعه فرهنگ سیاسی دانشجویان دانشگاه‌های شهر تهران بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای کیفی قراردادی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 22 نفر از دانشگاه‌های شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند و شامل 7 عضو هیئت علمی، 6 مدیر یا کارشناس حوزه‌های آموزشی، فرهنگی و دانشجویی و 9 دانشجوی تحصیلات تکمیلی بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع مفهومی ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه، از طریق شناسایی واحدهای معنایی، کدگذاری اولیه، مقایسه مستمر، تشکیل زیرمقوله‌ها و انتزاع مقوله‌های اصلی تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتایان، مستندسازی فرایند تحلیل و یادداشت‌های تأملی استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج 168 کد اولیه، 64 کد مفهومی نهایی، 12 زیرمقوله و سه مقوله اصلی منجر شد. مقوله نخست، «کارکردهای آگاهی‌بخش و تربیتی مدیریت آموزشی»، شامل ارتقای سواد و آگاهی سیاسی، تقویت تفکر انتقادی، تربیت اخلاق و مسئولیت سیاسی و پیوند آموزش دانشگاهی با مسائل اجتماعی بود. مقوله دوم، «حکمرانی مشارکتی و شکل‌دهی به تجربه سیاسی در دانشگاه»، مشارکت دانشجویان در تصمیم‌گیری، تقویت گفت‌وگو و تضارب آرا، تجربه عملی فرایندهای مشارکتی و افزایش احساس تعلق و اثربخشی سیاسی را دربرگرفت. مقوله سوم، «ایجاد بستر سازمانی و فرهنگی برای توسعه فرهنگ سیاسی»، شامل عدالت و شفافیت مدیریتی، امنیت روانی و تحمل تنوع دیدگاه‌ها، حمایت از فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی و تقویت اعتماد نهادی بود. برآیند تحلیل نشان داد که مدیریت آموزشی از سه مسیر به‌هم‌پیوسته توانمندسازی شناختی، تجربه مشارکتی و مشروعیت سازمانی بر فرهنگ سیاسی دانشجویان اثر می‌گذارد. توسعه فرهنگ سیاسی دانشجویان نیازمند رویکردی یکپارچه در مدیریت آموزشی است که هم‌زمان بر آگاهی سیاسی، تفکر انتقادی، مشارکت واقعی دانشجویان، عدالت، شفافیت، امنیت روانی و اعتماد نهادی تمرکز داشته باشد و دانشگاه را به محیطی برای تجربه عملی مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مشارکت سازنده تبدیل کند.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/602/338