نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه در دست انتشار 2027 03 21 A Conceptual Model of Knowledge Retention in the Nuclear Industry: A Human Capital Management Approach ارائه الگوی مفهومی حفظ دانش در صنعت هسته‌ای با رویکرد مدیریت سرمایه انسانی 1 30 FA محمد حسن صدری گروه مدیریت دولتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران بهرام علیشیری گروه مدیریت دولتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمود مدیری گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران حسن امیری گروه مدیریت دولتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to develop a conceptual model of knowledge retention in Iran’s nuclear industry from a human capital management perspective by identifying its causal conditions, central phenomenon, strategies, contextual and intervening conditions, and consequences. This applied-developmental study was conducted within an interpretivist paradigm using a qualitative, exploratory, cross-sectional design and a systematic grounded theory strategy. Participants consisted of experts in knowledge management, human resource management, relevant business fields, and managers associated with Iran’s nuclear industry. Participants were selected through purposive and snowball sampling, and data collection continued until theoretical saturation was achieved with 10 experts. Data were collected through semi-structured interviews lasting approximately 30–45 minutes. The interviews were analyzed according to the Strauss and Corbin grounded theory approach through open, axial, and selective coding using MAXQDA software. Coding reliability was also evaluated through intra-subject agreement among coders, yielding an agreement coefficient of 0.79. Analysis generated 212 open codes and resulted in a paradigmatic model of knowledge retention. The causal conditions comprised systematic knowledge and the deliberate selection and application of knowledge. The central phenomenon consisted of the retention of human and non-human knowledge. The principal strategies involved developing a culture of knowledge retention and preventing knowledge loss, together with promoting participatory and synergistic approaches. Contextual conditions included a system for retaining knowledge-based human resources and a dynamic knowledge-oriented human resource system. Intervening conditions comprised environmental and organizational issues and supervisory and managerial structures. The identified consequences encompassed the development and advancement of efficient, knowledge-based human capital as well as strengthening national authority and improving the status and capabilities of strategic infrastructure industries. Knowledge retention in the nuclear industry is a multidimensional organizational process that extends beyond documentation and knowledge storage. Its effective implementation requires the integration of knowledge management with human capital management through expert retention, succession planning, competency development, incentive systems, experience transfer, participatory mechanisms, and supportive organizational infrastructures. The proposed model provides a systematic framework for reducing knowledge loss, strengthening institutional memory, sustaining critical expertise, and supporting long-term organizational and national capabilities in the nuclear industry.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، طراحی و ارائه الگوی مفهومی حفظ دانش در صنعت هسته‌ای ایران با تأکید بر رویکرد مدیریت سرمایه انسانی و شناسایی شرایط علّی، پدیده محوری، راهبردها، شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر و پیامدهای مرتبط با آن بود. این پژوهش با جهت‌گیری کاربردی–توسعه‌ای، مبتنی بر پارادایم تفسیرگرایی و با رویکرد کیفی و طرح اکتشافی مقطعی انجام شد و برای تدوین الگو از استراتژی نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند استفاده گردید. مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان کسب‌وکار، مدیریت دانش، مدیریت منابع انسانی و مدیران مرتبط با صنعت هسته‌ای ایران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته 30 تا 45 دقیقه‌ای تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت و در مجموع 10 خبره در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها بر اساس رویکرد استراوس و کوربین و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. همچنین، پایایی کدگذاری از طریق توافق درون‌موضوعی بررسی شد و ضریب توافق 0.79 به دست آمد. تحلیل داده‌ها به استخراج 212 کد باز و شکل‌گیری یک الگوی پارادایمی منجر شد. در بعد شرایط علّی، «دانش نظام‌مند» و «انتخاب و به‌کارگیری سنجیده دانش» شناسایی شدند. پدیده محوری شامل «حفظ دانش انسانی» و «حفظ دانش غیرانسانی» بود. راهبردهای اصلی، «فرهنگ‌سازی حفظ دانش و توقف هدررفت دانش» و «توسعه روش‌های مشارکت‌محور و هم‌افزایی» بودند. در شرایط زمینه‌ای، «نظام حفظ منابع انسانی دانشی» و «نظام پویای منابع انسانی دانشی» و در شرایط مداخله‌گر، «محیط و مسائل سازمانی» و «ساختار سرپرستی و مدیریت» استخراج شدند. پیامدهای الگو نیز در قالب «توسعه و ارتقای سرمایه انسانی کارآمد و دانشی» و «تقویت اقتدار ملی و ارتقای تراز صنایع و منابع زیربنایی» تبیین شدند. حفظ دانش در صنعت هسته‌ای فرایندی چندبعدی است که صرفاً از طریق مستندسازی تحقق نمی‌یابد، بلکه نیازمند یکپارچگی میان مدیریت دانش و مدیریت سرمایه انسانی، نگهداشت خبرگان، جانشین‌پروری، توسعه شایستگی، نظام‌های انگیزشی، انتقال تجربه و زیرساخت‌های سازمانی است. الگوی ارائه‌شده می‌تواند چارچوبی برای سیاست‌گذاری و طراحی اقدامات نظام‌مند به‌منظور کاهش هدررفت دانش و تقویت تداوم دانشی در صنعت هسته‌ای فراهم کند.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/615/346