نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه در دست انتشار 1406 03 01 Identifying the Factors Affecting the Empowerment of School Principals in Crisis Conditions شناسایی عوامل مؤثر بر توانمندسازی مدیران مدارس در شرایط بحرانی 1 27 FA محمدرضا نصیری گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران زهرا طالب گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران امینه احمدی گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 03 03 <p>This study aimed to identify and explain the factors affecting the empowerment of school principals under crisis conditions and to develop a multidimensional framework aligned with the requirements of crisis management in educational settings. This applied study employed a qualitative, exploratory design based on thematic analysis. Participants were 15 educational administrators, school principals, and founders or chief executives of educational institutions selected through criterion-based purposive sampling. Sampling and interviewing continued until theoretical saturation was achieved. Data were collected through individual semi-structured interviews lasting 30–65 minutes and analyzed according to Braun and Clarke’s six-phase thematic analysis procedure. Credibility and trustworthiness were enhanced through participant checking, peer and expert review, systematic documentation of the analytical process, and preservation of raw data and coding records. Test–retest coding agreement was 85%, while inter-coder agreement was 78%. The thematic analysis yielded five overarching themes: challenges and barriers to empowerment, key managerial competencies, effective support and training, empowerment outcomes, and characteristics of a desirable empowerment model. Barriers involved organizational and structural constraints as well as psychological and human challenges. Key competencies encompassed self-efficacy, decision-making, pressure management, flexibility, planning, leadership, communication, resource management, and technological competence. Practical, managerial, legal, technological, and psychological training and support emerged as essential empowerment mechanisms. Empowerment was associated with improved individual and organizational performance, stronger coordination, more efficient resource utilization, enhanced psychological well-being, adaptability, and organizational sustainability. The desirable model was characterized by continuous learning, flexibility, transparency, participation, technological support, and systematic feedback and performance monitoring. Empowering school principals during crises is a dynamic and multidimensional process rather than a linear or exclusively skill-based intervention. Effective empowerment requires simultaneous reduction of structural and psychological barriers, development of individual and professional competencies, provision of specialized and psychosocial support, and establishment of continuous learning and feedback mechanisms. Accordingly, crisis-oriented empowerment should be systematically integrated into principal selection, training, professional development, and evaluation systems.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر توانمندسازی مدیران مدارس در شرایط بحرانی و ارائه الگویی چندبعدی متناسب با الزامات مدیریت بحران در محیط‌های آموزشی بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و اکتشافی بود و با روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 15 نفر از مدیران آموزشی، مدیران مدارس و مؤسسان یا مدیرعاملان مؤسسات آموزشی بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و ملاک‌محور انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته 30 تا 65 دقیقه‌ای گردآوری و براساس فرایند شش‌مرحله‌ای تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شدند. برای ارتقای اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همکاران و خبرگان، مستندسازی فرایند تحلیل و نگهداری داده‌های خام استفاده شد. پایایی بازآزمون کدگذاری 85 درصد و توافق بین دو کدگذار 78 درصد به دست آمد. تحلیل داده‌ها به شناسایی پنج مضمون فراگیر منجر شد: «چالش‌ها و موانع توانمندسازی»، «توانمندی‌های کلیدی مدیران»، «حمایت‌ها و آموزش‌های مؤثر»، «پیامدهای توانمندسازی» و «ویژگی‌های الگوی توانمندسازی مطلوب». چالش‌ها، محدودیت‌های سازمانی و ساختاری و مسائل روان‌شناختی و انسانی را دربر گرفتند؛ توانمندی‌های کلیدی شامل خودکارآمدی، تصمیم‌گیری، مدیریت فشار، انعطاف‌پذیری، برنامه‌ریزی، رهبری، ارتباطات، مدیریت منابع و قابلیت‌های فناورانه بودند. همچنین، آموزش‌های عملی، مدیریتی، قانونی، فناورانه و حمایت‌های روان‌شناختی به‌عنوان الزامات توانمندسازی شناسایی شدند. پیامدهای توانمندسازی شامل بهبود عملکرد، هماهنگی، بهره‌وری منابع، سلامت روان، انعطاف‌پذیری و پایداری سازمانی بود و الگوی مطلوب با یادگیری مستمر، انعطاف‌پذیری، شفافیت، مشارکت، فناوری و نظام بازخورد مشخص شد. توانمندسازی مدیران مدارس در شرایط بحرانی فرایندی خطی یا صرفاً مهارت‌محور نیست، بلکه نظامی پویا و چندبعدی است که مستلزم کاهش موانع ساختاری و روان‌شناختی، تقویت قابلیت‌های فردی و حرفه‌ای، تأمین حمایت‌های تخصصی و روانی و استقرار سازوکارهای مستمر یادگیری و بازخورد است؛ ازاین‌رو، نظام آموزش‌وپرورش باید توانمندسازی بحران‌محور را به‌صورت نظام‌مند در فرایندهای انتخاب، آموزش، توسعه حرفه‌ای و ارزیابی مدیران ادغام کند.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/675/369