نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه در دست انتشار 1406 03 01 Designing a Tacit Knowledge Storage Model for Retired Employees of the Ministry of Energy through the Development of Knowledge Management with a Strategic Approach طراحی مدل ذخیره‌سازی دانش ضمنی کارکنان بازنشسته وزارت نیرو از طریق توسعه مدیریت دانش با رویکرد راهبردی 1 29 FA علی فروغی گروه مدیریت دولتی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران محمد سعید باقرزاده گروه مدیریت دولتی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران. سپیده مدانلو جویباری گروه مدیریت دولتی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران قاسمعلی طالبی پنبه چوله گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Journal Article 2026 05 23 <p>This study aimed to design and validate a strategic model for preserving the tacit knowledge of retired employees of the Ministry of Energy through knowledge management development and the prevention of organizational knowledge loss. This applied-developmental study employed a sequential exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, data were collected through 15 semi-structured interviews with experts, experienced employees, and retirees of the Ministry of Energy selected purposively; theoretical saturation emerged by the twelfth interview, while interviews continued through the fifteenth participant for confirmation. The data were analyzed using thematic analysis. In the quantitative phase, the statistical population consisted of 320 managers and employees with at least 10 years of service. Of 200 researcher-developed questionnaires distributed, 176 usable questionnaires were returned. The measurement model was evaluated for reliability and validity, and the structural model was analyzed using partial least squares structural equation modeling in SmartPLS. Inferential analysis demonstrated satisfactory reliability and validity of the measurement model. Cronbach’s alpha and composite reliability coefficients were within acceptable ranges, and all average variance extracted values exceeded 0.50. Discriminant validity was also confirmed using the Fornell–Larcker criterion. All item factor loadings exceeded 0.50, and their t-statistics were greater than 1.96, indicating statistically significant measurement indicators. The highest factor loading was 0.939 and belonged to an indicator of the “nature and characteristics of tacit knowledge” construct. Bootstrap analysis further indicated that all structural relationships specified in the model were statistically significant, with t-values exceeding the critical value of 1.96. The proposed model demonstrated adequate empirical validity for organizing and explaining the storage of retirees’ tacit knowledge in the Ministry of Energy. Effective preservation of this knowledge requires the coordinated integration of a strategic knowledge-storage framework, supportive organizational contexts, recognition of tacit knowledge characteristics, identification of storable knowledge, systematic storage processes, and diversified knowledge-capturing mechanisms. Implementing this model can strengthen organizational memory, reduce the loss of accumulated expertise, prevent the recurrence of past errors, and improve the quality and continuity of strategic decision-making.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی مدلی راهبردی برای ذخیره‌سازی دانش ضمنی کارکنان بازنشسته وزارت نیرو با تأکید بر توسعه مدیریت دانش و جلوگیری از خروج و فرسایش سرمایه دانشی سازمان بود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی–توسعه‌ای و از نظر روش، آمیخته اکتشافی متوالی بود. در مرحله کیفی، داده‌ها از طریق 15 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان، کارکنان باتجربه و بازنشستگان وزارت نیرو که به‌صورت هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شد؛ اشباع نظری از مصاحبه دوازدهم حاصل و مصاحبه‌ها تا نفر پانزدهم ادامه یافت. در مرحله کمی، جامعه آماری 320 نفر از مدیران و کارکنان دارای حداقل 10 سال سابقه خدمت بود. از 200 پرسشنامه محقق‌ساخته توزیع‌شده، 176 پرسشنامه قابل تحلیل بازگردانده شد. روایی و پایایی ابزار و مدل اندازه‌گیری بررسی و مدل با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در SmartPLS تحلیل شد. نتایج استنباطی نشان داد مدل اندازه‌گیری از پایایی و روایی مطلوب برخوردار است؛ ضرایب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی سازه‌ها در دامنه قابل قبول قرار داشتند و مقادیر AVE از 0.50 بیشتر بود. همچنین، بر اساس معیار فورنل–لارکر، روایی واگرای سازه‌ها تأیید شد. تمامی بارهای عاملی گویه‌ها بیش از 0.50 و آماره‌های t آنها بیش از 1.96 بود و بنابراین همه شاخص‌ها از نظر آماری معنادار بودند. بیشترین بار عاملی برابر با 0.939 و مربوط به یکی از شاخص‌های سازه «ماهیت و ویژگی‌های دانش ضمنی» بود. نتایج بوت‌استرپ نیز نشان داد تمامی روابط ساختاری مدل معنادار بوده و مقادیر t مسیرها از حد آستانه 1.96 فراتر رفته است. مدل پیشنهادی از اعتبار تجربی مناسبی برای تبیین و سامان‌دهی ذخیره‌سازی دانش ضمنی بازنشستگان وزارت نیرو برخوردار است. نتایج نشان می‌دهد ذخیره‌سازی مؤثر این دانش مستلزم پیوند هم‌زمان چارچوب راهبردی، بستر سازمانی، شناخت ویژگی‌های دانش ضمنی، تعیین دانش قابل ذخیره‌سازی، استقرار فرایندهای نظام‌مند و استفاده از روش‌های متنوع ثبت و نگهداری دانش است. به‌کارگیری این مدل می‌تواند حفظ حافظه سازمانی، کاهش اتلاف تجربه، جلوگیری از تکرار خطاها و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری‌های راهبردی را تسهیل کند.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/680/363