نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه در دست انتشار 1406 03 01 Strategic Intelligence as a Strategic Driver of Iraqi Universities’ Performance: Evidence from Structural Equation Modeling هوشمندی استراتژیک؛ پیشران راهبردی عملکرد دانشگاه‌های عراق: شواهدی از مدل‌سازی معادلات ساختاری 1 33 FA سهام جوادکاظم دانشجوی دکتری، گروه مدیریت استراتژیک، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمد فاریابی دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران وحید احمدیان دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سید صمد حسینی دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2026 05 20 <p>This study aimed to empirically examine the effect of strategic intelligence on organizational performance in Iraqi universities and determine its explanatory power in improving university performance. This applied study employed a quantitative, causal descriptive-survey design using structural equation modeling. The statistical population comprised 77,040 faculty members and employees from 13 public and private universities in Iraq. Based on Cochran’s formula, 382 participants were selected through stratified random sampling. Data were collected using a researcher-developed Strategic Intelligence Questionnaire comprising 94 items, 20 components, and two principal dimensions—external and internal strategic intelligence—and the 38-item Organizational Performance Questionnaire developed by Alvi et al. (2020), covering 11 dimensions. Construct validity was assessed through confirmatory factor analysis, while reliability was evaluated using Cronbach’s alpha and composite reliability. The data were analyzed using partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) in SmartPLS version 4.1. Confirmatory factor analysis demonstrated that all factor loadings exceeded 0.60, composite reliability values were above 0.70, and average variance extracted values exceeded 0.50; discriminant validity was also supported by the Fornell–Larcker criterion. Structural model analysis revealed that strategic intelligence had a positive and statistically significant effect on organizational performance in Iraqi universities (β=0.599, t=17.046). Strategic intelligence explained 35.9% of the variance in organizational performance (R²=0.359). Model-fit indices further supported the adequacy of the proposed model, with SRMR=0.076, NFI=0.880, and GOF=0.41. Strategic intelligence constitutes an important strategic capability for enhancing organizational performance in Iraqi universities. Strengthening its internal and external dimensions can improve evidence-informed decision-making, environmental responsiveness, and universities’ capacity to achieve their organizational objectives effectively. Accordingly, university administrators should institutionalize strategic intelligence practices across planning, information management, environmental scanning, resource allocation, and organizational transformation processes.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، آزمون تجربی تأثیر هوشمندی استراتژیک بر عملکرد سازمانی دانشگاه‌های عراق و تعیین میزان توان تبیین‌کنندگی آن در ارتقای عملکرد دانشگاهی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی، توصیفی-پیمایشی از نوع علّی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل 77,040 نفر از استادان و کارکنان 13 دانشگاه دولتی و خصوصی عراق بود که بر اساس فرمول کوکران، 382 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه محقق‌ساخته هوشمندی استراتژیک با 94 گویه، 20 مؤلفه و دو بعد اصلی هوشمندی برون‌سازمانی و درون‌سازمانی و پرسشنامه استاندارد عملکرد سازمانی Alvi و همکاران (2020) با 38 گویه و 11 بعد بود. روایی سازه با تحلیل عاملی تأییدی و پایایی با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی شد. داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی و نرم‌افزار SmartPLS نسخه 4.1 تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که بارهای عاملی تمامی گویه‌ها بیش از 0.60، مقادیر پایایی ترکیبی بیش از 0.70 و میانگین واریانس استخراج‌شده بیش از 0.50 بود و روایی واگرا نیز بر اساس معیار فورنل–لارکر تأیید شد. مدل ساختاری نشان داد هوشمندی استراتژیک اثر مثبت و معناداری بر عملکرد سازمانی دانشگاه‌های عراق دارد (β=0.599، t=17.046). همچنین، هوشمندی استراتژیک 35.9 درصد از واریانس عملکرد سازمانی را تبیین کرد (R²=0.359). شاخص‌های برازش نیز مطلوب بودند (SRMR=0.076، NFI=0.880، GOF=0.41) و از برازش قابل قبول مدل پیشنهادی حمایت کردند. هوشمندی استراتژیک یک قابلیت راهبردی مؤثر برای ارتقای عملکرد سازمانی دانشگاه‌های عراق است و توسعه هم‌زمان ابعاد درون‌سازمانی و برون‌سازمانی آن می‌تواند توان دانشگاه‌ها را در تصمیم‌گیری مبتنی بر اطلاعات، انطباق با تحولات محیطی و دستیابی اثربخش‌تر به اهداف سازمانی تقویت کند.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/681/362