نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه در دست انتشار 1406 05 01 A Sociological Explanation of the Structural Pattern of Academic Values among Female Students in Tehran تبیین جامعه‌شناختی الگوی ساختاری ارزش‌های تحصیلی دانش‌آموزان دختر شهر تهران 1 29 FA نرگس خوب کردار گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. عبدالرضا ادهمی گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. حسین دهقان گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1405 02 23 <p>This study aimed to sociologically explain the structural pattern of academic values among female high school students in Tehran with emphasis on social, cultural, familial, educational, and background factors. This quantitative study employed a descriptive, cross-sectional survey design. The statistical population consisted of 136,955 female upper secondary school students in Tehran, from whom 384 participants were selected using Cochran’s formula and multistage cluster sampling. Data were collected through a 74-item questionnaire measuring media use, religious commitment, family values, cultural capital, educational environment, peers, social hope, and academic values. Face validity was confirmed by five university professors, while reliability was assessed using Cronbach’s alpha and composite reliability. Convergent validity was evaluated through average variance extracted. Data were analyzed using SPSS and LISREL through correlation tests, analysis of variance, and structural equation modeling. Grade level was positively and significantly associated with academic values (r=0.159, p=0.002). Academic values differed significantly by school type (F=3.633, p=0.013), whereas differences across school districts were not significant (F=1.040, p=0.375). Educational environment (r=0.674), media use (r=0.464), peers (r=0.364), religious commitment (r=0.227), family values (r=0.223), social hope (r=0.155), and cultural capital (r=0.102) were positively and significantly related to academic values, while socioeconomic status showed no significant relationship. The structural model demonstrated acceptable fit, and the overall relationship between social factors and academic values was 0.63. Academic values among female students are multidimensional and socially embedded, reflecting the combined influence of school environment, family, peers, religion, media, cultural capital, and social hope. Strengthening academic values therefore requires coordinated attention to both school-based and broader social contexts shaping students’ educational experiences.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین جامعه‌شناختی الگوی ساختاری ارزش‌های تحصیلی دانش‌آموزان دختر شهر تهران با تأکید بر عوامل اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی، آموزشی و زمینه‌ای بود. این پژوهش با رویکرد کمی و به روش توصیفی ـ پیمایشی و مقطعی انجام شد. جامعه آماری شامل 136955 دانش‌آموز دختر دوره متوسطه دوم شهر تهران بود که از میان آنان 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ای 74 سؤالی بود که سازه‌های استفاده از رسانه‌ها، پایبندی به امور دینی، ارزش‌های خانواده، سرمایه فرهنگی، فضای آموزشی، همسالان، امید اجتماعی و ارزش‌های تحصیلی را اندازه‌گیری می‌کرد. روایی صوری ابزار با نظر 5 نفر از استادان دانشگاه تأیید شد و پایایی آن با آلفای کرونباخ و پایایی مرکب بررسی گردید. همچنین روایی همگرا با شاخص AVE ارزیابی شد. داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و LISREL و با استفاده از آزمون‌های همبستگی، تحلیل واریانس و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین پایه تحصیلی و ارزش‌های تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود داشت (r=0.159, p=0.002). تفاوت ارزش‌های تحصیلی بر حسب نوع دبیرستان معنادار بود (F=3.633, p=0.013)، اما بر حسب منطقه دبیرستان معنادار نبود (F=1.040, p=0.375). فضای آموزشی (r=0.674)، استفاده از رسانه‌ها (r=0.464)، همسالان (r=0.364)، پایبندی به امور دینی (r=0.227)، ارزش‌های خانواده (r=0.223)، امید اجتماعی (r=0.155) و سرمایه فرهنگی (r=0.102) با ارزش‌های تحصیلی رابطه مثبت و معنادار داشتند، در حالی که رابطه پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی معنادار نبود. مدل ساختاری از برازش مطلوبی برخوردار بود و رابطه کلی عوامل اجتماعی با ارزش‌های تحصیلی برابر با 0.63 به دست آمد. ارزش‌های تحصیلی دانش‌آموزان دختر پدیده‌ای چندبعدی و اجتماعی است که تحت تأثیر هم‌زمان فضای آموزشی، خانواده، همسالان، دین، رسانه، سرمایه فرهنگی و امید اجتماعی قرار می‌گیرد؛ بنابراین، تقویت این ارزش‌ها نیازمند توجه هم‌زمان به محیط مدرسه و سایر بسترهای اجتماعی مؤثر بر تجربه تحصیلی دانش‌آموزان است.</p> https://jsied.org/index.php/jsied/article/download/690/374