طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامهدرسی مبتنی بر پیوند نظریه و عمل در آموزش مجازی با تأکید بر آموزش عالی
کلمات کلیدی:
الگوی برنامهدرسی, پیوند نظریه و عمل, آموزش مجازی, آموزش عالیچکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگویی جامع برای برنامهدرسی مبتنی بر پیوند منسجم میان دانش نظری و کاربرد عملی در آموزش مجازی دانشگاهی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی متوالی بود. در مرحله کیفی، ۱۵ نفر از استادان و خبرگان برنامهدرسی و علوم تربیتی دانشگاههای استان خوزستان در سال ۱۴۰۴ با روش نمونهگیری هدفمند گلولهبرفی و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و براساس شبکه مضامین آترید–استرلینگ تحلیل شدند. در مرحله کمی، جامعه پژوهش شامل ۸۰۰ نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی و فارغالتحصیلان دانشگاههای منتخب استان خوزستان بود که از میان آنان ۲۶۰ نفر با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. ابزار کمی، پرسشنامه محققساخته ۵۸گویهای بود. روایی آن با نسبت و شاخص روایی محتوا، تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بررسی شد. تحلیل دادهها با نرمافزارهای SPSS و SmartPLS و با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری انجام گرفت. مقدار شاخص کفایت نمونهگیری برابر با ۰٫۸۲۵ بود و آزمون کرویت بارتلت نیز معنادار به دست آمد (χ²=6164.525، df=1653، p<0.001)؛ بنابراین، اجرای تحلیل عاملی مناسب تشخیص داده شد. تحلیل عاملی اکتشافی ساختاری هفتعاملی را تأیید کرد که ۴۴٫۴۴۷ درصد از واریانس کل را تبیین میکرد. مقادیر پایایی ترکیبی مؤلفهها بین ۰٫۷۲۲ تا ۰٫۸۴۰ و مقادیر میانگین واریانس استخراجشده بین ۰٫۵۲۰ تا ۰٫۷۹۱ قرار داشت و روایی همگرای سازهها تأیید شد. ضرایب تعیین مؤلفههای مدل، قدرت تبیین قابلقبولی را نشان دادند و مثبتبودن مقادیر Q² بیانگر قدرت پیشبینی مناسب مدل بود. همچنین، روابط میان مؤلفههای الگو از نظر آماری معنادار بودند و شاخص نیکویی برازش مدل نهایی برابر با ۰٫۴۳۹ به دست آمد که برازش مطلوب مدل ساختاری را تأیید کرد. الگوی اعتبارسنجیشده میتواند چارچوبی معتبر برای طراحی، اجرا و ارزشیابی برنامههای درسی مجازی فراهم کند و از طریق تقویت یادگیری کاربردی، تعامل، خودراهبری، حمایت آموزشی و بهرهگیری هدفمند از نظریههای یادگیری، فاصله میان آموزش نظری و عملکرد حرفهای را در آموزش عالی کاهش دهد.
دانلودها
مراجع
1. Makda F. Digital Education: Mapping the Landscape of Virtual Teaching in Higher Education: A Bibliometric Review. Education and Information Technologies. 2025;30:2547-75. doi: 10.1007/s10639-024-12899-2.
2. Rapanta C, Botturi L, Goodyear P, Guàrdia L, Koole M. Online University Teaching During and After the COVID-19 Crisis: Refocusing Teacher Presence and Learning Activity. Postdigital Science and Education. 2020;2(3):923-45. doi: 10.1007/s42438-020-00155-y.
3. Martin F, Sun T, Westine CD. A Systematic Review of Research on Online Teaching and Learning from 2009 to 2018. Computers & Education. 2020;159:104009. doi: 10.1016/j.compedu.2020.104009.
4. Kolb DA. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall; 1984.
5. Schön DA. The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. New York, NY: Basic Books; 1983.
6. Friesen N. Continuing the Dialogue: Curriculum, Didaktik and Theories of Knowledge. Journal of Curriculum Studies. 2018;50(6):724-32. doi: 10.1080/00220272.2018.1537377.
7. Mian A, Khan S. Medical Education During Pandemics: A UK Perspective. BMC Medicine. 2020;18:100. doi: 10.1186/s12916-020-01577-y.
8. van Dorresteijn C, Fajardo-Tovar D, Pareja Roblin N, Cornelissen F, Meij M, Voogt J, et al. What Factors Contribute to Effective Online Higher Education? A Meta-Review. Technology, Knowledge and Learning. 2025;30(1):171-202. doi: 10.1007/s10758-024-09750-5.
9. Lewis E. Best Practices for Improving the Quality of the Online Course Design and Learners Experience. The Journal of Continuing Higher Education. 2021;69(1):61-70. doi: 10.1080/07377363.2020.1776558.
10. Viana J, Peralta H. Online Learning: From the Curriculum for All to the Curriculum for Each Individual. Journal of New Approaches in Educational Research. 2021;10(1):122-36. doi: 10.7821/naer.2021.1.579.
11. Bayram A, Bayram SB, Özsaban A. Using the Online Education Planned Based on Anderson's Theory to Facilitate the Practice Learning Experiences of Nursing Students: A Phenomenological Study. Education and Information Technologies. 2024;29:21547-65. doi: 10.1007/s10639-024-12692-1.
12. Shahini G. The Role of Pedagogical Practice Duration in Developing Pre-Service Teacher Competencies. Journal of Curriculum Studies Research. 2025;7(2):73-90. doi: 10.46303/jcsr.2025.12.
13. Abdollahi M, Kargar M, Mohammadi SM, Behrouzi M. Designing a Curriculum Model Based on Critical Thinking Education in Elementary School. Education, Training and Sustainable Development. 2026;4(4):1-18.
14. Omrani L, Adib Y, Yari J. Construction and Validation of a Competency-Based Curriculum Model for Training Biology Teachers. Journal of Research and Innovation in Education and Development. 2024;4(1):43-62. doi: 10.61838/jsied.4.1.3.
15. Mahmoudi Z, Shahabadi MR, Shahmohammadi N. Designing a Curriculum Model Based on Blended Learning. Journal of Cognition, Behavior and Learning. 2024;1(2):20-52. doi: 10.61838/jcbl.1.2.2.
16. Dalqandi M, Karimi M, Nodehi H, Cherabin M. Designing an Effective Virtual Education Model at Farhangian University. Sociology of Education. 2024;10(1):280-94. doi: 10.22034/ijes.2024.2012176.1469.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Azam Ahmadpour (Author); Afsaneh Saber Garkani (Corresponding author); Mojgan Mohammadi Naeini (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
