طراحی مدل توسعه حرفهای مدیران دوره ابتدایی با تأکید بر رویکرد هیوتاگوژی
کلمات کلیدی:
توسعه حرفهای, مدیران مدارس ابتدایی, هیوتاگوژی, یادگیری خودراهبر, رهبری آموزشی, نظریه دادهبنیادچکیده
هدف این پژوهش طراحی و تبیین مدل توسعه حرفهای مدیران مدارس ابتدایی با تأکید بر رویکرد هیوتاگوژی و شناسایی ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای مؤثر بر آن بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی از نوع اکتشافی مبتنی بر نظریه دادهبنیاد نظاممند بود. مشارکتکنندگان پژوهش شامل 18 نفر از خبرگان حوزه آموزش و پرورش، اعضای هیئت علمی دانشگاه و مدیران ارشد آموزشی بودند که به شیوه هدفمند و گلولهبرفی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر اساس الگوی اشتراوس و کوربین تحلیل شدند. برای تأمین اعتبار یافتهها از معیارهای باورپذیری، اعتمادپذیری، تأییدپذیری و انتقالپذیری لینکلن و گوبا و همچنین تکنیک دلفی دو مرحلهای بهره گرفته شد. تحلیل دادهها منجر به استخراج 346 کد اولیه شد که پس از پالایش در قالب 118 شاخص، 25 مؤلفه و 6 بعد اصلی سازماندهی گردید. پدیده محوری مدل «یادگیری حرفهای خودراهبر، تجربهمحور و تأملی مدیران» شناسایی شد. شرایط علی شامل ناکارآمدی برنامههای رسمی، ناهماهنگی آموزشهای مدیریتی با واقعیت مدرسه، تمرکزگرایی، پیچیدگی مسائل مدرسه و پویایی محیط آموزشی بود. شرایط زمینهای شامل فرهنگ یادگیری حرفهای، ویژگیهای سازمانی مدرسه، سیاستهای آموزشی و حمایت سازمانی و شرایط مداخلهگر شامل فناوریهای یادگیری، انگیزش فردی و محدودیتهای زمانی و شغلی بودند. راهبردهای اصلی شامل جستجوی فعال دانش، بهرهگیری از فناوری، بازاندیشی تجربهها، شبکهسازی حرفهای و یادگیری مشارکتی بود. پیامدهای مدل نیز توانمندسازی حرفهای مدیران، بهبود تصمیمگیری مدیریتی، شکلگیری فرهنگ یادگیری، افزایش نوآوری و ارتقای یادگیری دانشآموزان را در بر گرفت. نتایج دلفی نشان داد تمامی 118 شاخص دارای نسبت روایی محتوای بالاتر از مقدار بحرانی بوده و مدل از اعتبار نظری مطلوب برخوردار است. یافتهها نشان داد توسعه حرفهای مدیران مدارس ابتدایی زمانی اثربخشتر خواهد بود که بر یادگیری خودتعیینشده، تجربهمحور و تأملی استوار باشد. مدل ارائهشده با تأکید بر عاملیت مدیران، یادگیری مادامالعمر، تعامل حرفهای و بهرهگیری از فناوری، چارچوبی نوین برای بازنگری سیاستها و برنامههای توسعه حرفهای مدیران مدارس ابتدایی فراهم میآورد و میتواند زمینه ارتقای کیفیت رهبری آموزشی و بهبود عملکرد مدارس را مهیا سازد.
دانلودها
مراجع
1. Rožman M, Tominc P, Štrukelj T. Competitiveness through Development of Strategic Talent Management and Agile Management Ecosystems. Global Journal of Flexible Systems Management. 2023;24(3):373-93. doi: 10.1007/s40171-023-00344-1.
2. Cheng B, Yu X, Dong Y, Zhong C. Promoting Employee Career Growth: The Benefits of Sustainable Human Resource Management. Asia Pacific Journal of Human Resources. 2024;62(1):e12371. doi: 10.1111/1744-7941.12371.
3. Riesner S, Altnau C, Berner MR, Skraba A, Ajiri D, Kopac L. Employee Training as a Support for the Professional Development of the Company. Journal of Lifestyle and SDGs Review. 2025;5(3):e05401. doi: 10.47172/2965-730X.SDGsReview.v5.n03.pe05401.
4. Grynova M, Kononets N, Zhamardiy V, Grynyov R, Anushkevych V, Khomenko L, et al. Model of Professional Development of Future Managers in Master's Training System. Revista Românească pentru Educaţie Multidimensională. 2025;17(2):569-88. doi: 10.18662/rrem/17.2/996.
5. Amemasor SK, Oppong SO, Ghansah B, Benuwa BB, Essel DD. A Systematic Review on the Impact of Teacher Professional Development on Digital Instructional Integration and Teaching Practices. Frontiers in Education. 2025;10:1541031. doi: 10.3389/feduc.2025.1541031.
6. Rahimi F. The Relationship between Teachers' Satisfaction with In-Service Training and Job Performance with the Mediation of Teachers' Professional Development in Baharestan District. A New Approach in Educational Sciences. 2021;4(1):51-62.
7. Nadali F, Sharafaei S, Heidari S. Investigating the Effect of Teachers' Professional Development Programs on Improving Their Teaching Skills in Schools. Strategic Research in Education and Training. 2025;56(23):47-69.
8. He P, Guo F, Abazie GA. School Principals' Instructional Leadership as a Predictor of Teachers' Professional Development. Asian Pacific Journal of Second and Foreign Language Education. 2024;9:63. doi: 10.1186/s40862-024-00290-0.
9. Mullen CA, Hall RB. Professional Development Supporting Principals' Changing Roles as Equity-Oriented Leaders. 2024.
10. Roshan-Ghias A, Oderon M, Akbari M. Examining the Relationship between Professional Development and School-Based Management from the Perspective of Elementary School Principals in Eastern Mazandaran. Strategic Research in Education and Training. 2025(43):31-43.
11. Yousefi A, Maleki-Avarsin S, Talebi B. Designing a Professional Development Model for Elementary School Principals in the 2025 Horizon Using a Grounded Theory-Based Approach. Management of Organizational Education. 2020;9(1):13-51.
12. Badri M, Rahimian H, Taheri M, Abbaspour A. Designing a Model of Individual Development Programs for Elementary School Principals Using a Meta-Synthesis Approach. Applied Educational Leadership. 2022;3(3):49-68.
13. Ghasemi M, Zarei Z, Rasoulian L. Professional Development of School Principals: Dos and Don'ts. Strategic Research in Education and Training. 2023;1(6).
14. Barati H. Identifying Factors Affecting the Professional Development of School Principals Using a Futures Studies Approach. Education and Human Resource Development. 2022;9(32):156-74.
15. Sahranavard Nashtifani Y, Ebrahimi S, Gholami B, Mouloudi S. Designing a Professional Development Model for Managers Using a Grounded Theory Approach: A Qualitative Study in Education. Education and Human Resource Development. 2023;10(39):39-78.
16. Deljou H, Sattari S, Soleimani T. Analyzing the Challenges and Opportunities of Artificial Intelligence in the Educational System with Emphasis on Teachers' Professional Development. Qualitative Research in Educational Sciences. 2025;263:135-60.
17. Mohagheghian S, Nadi M, Karimi F. Identifying Themes of Professional Development of Training Managers in Industrial Organizations with Emphasis on Digital Culture. Modern Management Engineering. 2025;4(10):238-58.
18. Nadi S, Nadi MA, Karimi F. Construction and Validation of a Professional Development Inventory for Training Managers Based on Digital Culture. Modern Management Engineering. 2025;4(11):95-136.
19. Fathabadi M, Eshghi A, Ghaderi Mansourieh F, Ghaderi Mansourieh F, editors. Elementary Teacher 2025: Professional Development Pathways for Adapting to Changes in the World of Education. Fifth International Conference on Management, Teaching, and Educational Research in Education; 2025; Tehran.
20. Hase S, Blaschke LM. Heutagogy and Work: Unleashing the Power of Learner Agency2021.
21. Hase S, Blaschke LM. Heutagogy, Work and Lifelong Learning. The SAGE Handbook of Learning and Work2022.
22. Kumar K. Heutagogy: An Effective Self-Determined Approach for Teachers' Continuous Professional Development. 2020.
23. Verma V. Heutagogical Learning in Professional Development: A Bibliometric Analysis. Journal of Interdisciplinary Studies in Education. 2025;14(3):81-108. doi: 10.32674/tvdrc668.
24. Knapke JM. Andragogy in Practice: Applying a Theoretical Framework to Team Science Training Workshops. 2024. doi: 10.3389/bjbs.2024.12651.
25. Kirkgoz Y. Exploring the Potential of an Andragogical Approach to Teaching Leadership. 2023.
26. Alex JK, Mukuka A. Heutagogy in Action: Unveiling the Transformative Power of Virtual Air Campus Experiences of Mathematics Trainee Teachers. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education. 2024;20(3):em2416. doi: 10.29333/ejmste/14320.
27. Imsiyah N, Sintiawati N, Purnamawati F, Himmah IF. Heutagogy Based Training Management: Self-Determined Learning for Adult Learners. Journal of Education and Community Empowerment. 2024;11(2):200-11. doi: 10.21831/jppm.v11i2.80507.
28. Sahlin S. Professional Development of School Principals: How Do Experienced School Leaders Make Sense of Their Professional Learning? Educational Management Administration & Leadership. 2023. doi: 10.3102/1882674.
29. Abili K, Mazari A. Presenting a Self-Developmental Heutagogical Model in the Electronic Context: A Model for Learning Leadership. Encyclopedia of Digital Transformation. 2021;2(1):1-17.
30. Saeedavi K, Hosseinpour M, Barkat G. Identifying and Explaining Strategic Facilitating Factors of the Heutagogy Approach in Managers' Training. Jundishapur Journal of Education Development, Ahvaz. 2023;14:184-98.
31. Gholampour M, Mahmoudi Bourang M, Mohammadi Hosseini S. Requirements and Contexts of Employees' Self-Development Process in an Organization Based on the Educational Approach of Heutagogy: A Study of Elementary School Teachers. Education and Human Resource Development. 2025;44(12):118-43.
32. Khamri H, Faribarzi A, Naseri N. Designing an Empowerment Model with a Teacher Professional Development Approach. A New Approach in Educational Management. 2024;15(4).
33. Bufasi E, Cakane I, Greitans K, Dudareva I, Namsone D. Lesson Study as a Professional Development Model for Teaching Spatial Ability in Primary STEM. Education Sciences. 2024;14:512. doi: 10.3390/educsci14050512.
34. Spinello E, Corbett F. Connectivism and Leadership: Harnessing a Learning Theory for the Digital Age to Redefine Leadership in the Twenty-First Century. Heliyon. 2020;6(1):e03250. doi: 10.1016/j.heliyon.2020.e03250.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Fatemeh Ehsani, Hamid Shafizadeh, Fakhreddin Ahmadi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
