طراحی مدل ارزش‌آفرینی برای دانشگاه‌های نسل چهارم

هانیه تیموری; صغری افکانه; علیرضا  چناری

نویسندگان

هانیه تیموری دانشجوی دکتری ، گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-4909-498X
صغری افکانه گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-4948-3694
علیرضا چناری گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-7690-4570

کلمات کلیدی:

ارزش‌آفرینی, دانشگاه نسل چهارم, نظریه داده‌بنیاد, دلفی فازی, طراحی مدل

چکیده

هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی مدل ارزش‌آفرینی برای دانشگاه‌های نسل چهارم با شناسایی شرایط علی، زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای مرتبط با این فرایند بود. پژوهش حاضر از نظر هدف اکتشافی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با استفاده از نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش شامل صاحب‌نظران، متخصصان و استادان آشنا با دانشگاه‌های نسل چهارم و فرایند ارزش‌آفرینی در سال‌های 1403–1404 بود. مشارکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت؛ در نهایت 12 نفر در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته 60 تا 90 دقیقه‌ای گردآوری و براساس رویکرد اشتراوس و کوربین در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در مرحله نهایی، برای دستیابی به اجماع خبرگان و تأیید مؤلفه‌های استخراج‌شده از روش دلفی فازی استفاده شد. نتایج تحلیل داده‌بنیاد نشان داد شرایط علی ارزش‌آفرینی شامل عوامل مدیریتی، منابع انسانی، دانشگاهی، اجتماعی–فرهنگی، مالی–اقتصادی، فناورانه، آموزشی–پژوهشی، ارتباطی–تعاملی و دانشجویی بود. شرایط زمینه‌ای در قالب منابع و زیرساخت‌های دانشگاه، فرهنگ سازمانی، شرایط اجتماعی، استقلال علمی–آموزشی و شرایط دانشجویی شناسایی شد. شرایط مداخله‌گر شامل موانع علمی–آموزشی، ارتباطی، ساختاری، اقتصادی، روان‌شناختی و برون‌سازمانی بود. راهبردهای اصلی نیز تعامل‌گرایی، بازطراحی آموزشی، جهت‌دهی پژوهش به نیازهای جامعه و صنعت، تحول نهادی و فرهنگی و هوشمندسازی دانشگاه بودند. پیامدهای مدل در ابعاد آموزشی، کارآفرینی، اقتصادی و فرهنگی–اجتماعی طبقه‌بندی شدند. نتایج دلفی فازی نشان داد تمامی مفاهیم مدل پارادایمی دارای آستانه پذیرش بیش از 0.70 بودند؛ بنابراین، تمامی مؤلفه‌های شناسایی‌شده توسط خبرگان مورد تأیید قرار گرفتند. مدل حاصل نشان می‌دهد ارزش‌آفرینی در دانشگاه‌های نسل چهارم فرایندی چندسطحی و نظام‌مند است که تحقق آن مستلزم هم‌افزایی مدیریت تحول‌گرا، منابع انسانی توانمند، زیرساخت‌های فناورانه، استقلال دانشگاهی، تعامل مؤثر با جامعه و صنعت و تحول در آموزش و پژوهش است. این مدل می‌تواند به‌عنوان چارچوبی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی تحول دانشگاه‌ها به سوی نهادهای ارزش‌آفرین، نوآور و پاسخگو مورد استفاده قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Mendoza-Villafaina J, Lopez-Mosquera N. Educational Experience, University Satisfaction and Institutional Reputation: Implications for University Sustainability. The International Journal of Management Education. 2024;22:101013.

2. Guzman-Valenzuela C. Navigating Public Goods: Chilean Public Universities and Their Transformative Role in Latin America. The International Journal of Higher Education Research. 2025;89:147-65.

3. Bogers AM, Steinbuch M. De vierde generatie universiteit: het nieuwe tijdperk van open innovatie en ecosysteemdenken. Holland Management Review. 2023(208):63-71.

4. Oliveira T, Alves H, Leitão J. Co-Creation and Innovation in Higher Education Institutions: A Systematic Literature Review and Research Agenda. International Journal of Educational Management. 2024;38(3):839-72.

5. Hamdouni A. Value Creation Through Environmental, Social, and Governance (ESG) Disclosures. Journal of Risk and Financial Management. 2025;18(8):415.

6. Mukesh HV, Shetty J, Kenny B, McGuirk H. Value for Value: Social Entrepreneurship Education through Value Creation Extracurricular Activity. Journal of Social Entrepreneurship. 2024:1-26.

7. Ramon-Jeronimo M, Vazquez-Carrasco R, Olavarrıa-Jaraba A, Grott E. The University as a Means for Value Creation: Service-Learning for Service Orientation. SAGE Open. 2025:1-14.

8. Thakur AS. The Integral Role of Value Education in Institutions of Higher Learning. International Journal for Multidisciplinary Research. 2025;7(1):1-9.

9. Walidayni CT, Dellyana D, Chaldun ER. Towards SDGs 4 and 8: How Value Co-Creation Affecting Entrepreneurship Education’s Quality and Students’ Entrepreneurial Intention. Sustainability. 2023;15(5):4458.

10. Mousavi H, Jabbari N, Niazazari K. Identifying Components Affecting the Development of University Entrepreneurship. Jundishapur Education Development. 2023;14(1):124-36.

11. Mahdi R, Shafiei M. Amirkabir University of Technology as an Innovative and Value-Creating University: Achievements and Challenges. Innovation and Value Creation. 2023;23(12):59-76.

12. Seifi E, Ahmadi A, Moazami M. Presenting a Model for the Application of Emerging Technologies in the Fourth-Generation University. Educational Engineering. 2024;1:33-48.

13. Borsatto JMLS, Marcolin CB, Abdalla EC, Amaral FD. Aligning Community Outreach Initiatives with SDGs in a Higher Education Institution with Artificial Intelligence. Cleaner and Responsible Consumption. 2024;12:100160.

14. Kumari S, Sharma R. Inclusive Growth and Sustainable Development: In Context of Higher Education in India. International Journal for Multidisciplinary Research. 2024;6(1):1-13.

15. Pakbaz Z, Adli F, Ghoreishi Khorasgani M. Analysis of the Strategic Plans of Iranian Universities Based on Sustainable Development Components. New Educational Approaches. 2024;20(2):147-62.

16. Kaushal V, Jaiswal D, Kant R, Ali N. Determinants of University Reputation: Conceptual Model and Empirical Investigation in an Emerging Higher Education Market. International Journal of Emerging Markets. 2023;18(8):1846-67.

17. Yadollahi Dehcheshmeh A, Rajaeipour S, Siadat A. Developing a Fourth-Generation University Model for Iranian Universities. Interdisciplinary Studies in the Humanities. 2021;13(4):31-57.

18. Nouri F, Abbasi Sarvak L, Shariatmadari M. Identifying a Native Model of the Fourth-Generation Entrepreneurial University at Islamic Azad University and Examining Its Psychometric Properties. A New Approach in Educational Management. 2021(53):183-95.

19. Jahangirifard S, Shafizadeh H, Soleimani N. A Fourth-Generation University Model at the Islamic Azad University, Science and Research Branch. A New Approach in Educational Management. 2022;13(5):163-82.

20. Ebadi K, Abbaszadeh M, Samadi M. Studying Strategies Facilitating the Realization of the Fourth-Generation University: A Qualitative Inquiry. Cultural Studies and Communication. 2021;23(1):15-37.

21. Mahdi R, Shafiei M. Root Cause Analysis of the Weak Linkage between Iranian Universities and Industry from the Perspective of Higher Education Experts. Innovation and Value Creation. 2021;19(10):39-54.

22. Marvinam M, Tanhaei A, Rahimi A. Identifying Challenges and Solutions for Developing the Fourth-Generation University with Emphasis on E-Learning at Shahid Sattari University of Aeronautical Science and Technology. Innovation Management in Defense Organizations. 2024;7(4):101-28.

23. Khosravi M, Hasani M, Eidi R. Developing a Strategic Model for Attracting and Creating Value from Higher Education Management Graduates in Iran's Higher Education Governance System. Innovation and Value Creation. 2024;12(24):149-70.

24. Harandi A, Parhizkar MM, Fazel A, Amini MT. A Strategic Model of Academic Value Co-Creation with Emphasis on Fourth- and Fifth-Generation Universities. Public Management Research. 2023;16(59):140-66.