تعیین اولویتهای کلیدی ارتقای فرهنگ مطالعه در نسل زد: تحلیل ابعاد خانواده و مدرسه با استفاده از روش دلفی فازی (مطالعه موردی دبیران دوره دوم متوسطه شهر تهران)
کلمات کلیدی:
فرهنگ مطالعه, نسل زد, خانواده, مدرسه, دلفی فازیچکیده
هدف پژوهش حاضر تعیین و اولویتبندی شاخصهای کلیدی ارتقای فرهنگ مطالعه در نسل زد با تمرکز بر نقش خانواده و مدرسه و با بهرهگیری از رویکرد ترکیبی تحلیل مضمون و دلفی فازی است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی کیفی–کمی انجام شد؛ در مرحله نخست با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۳۰ دبیر دوره دوم متوسطه شهر تهران و تحلیل مضمون، ۴۰ شاخص اولیه استخراج گردید و در مرحله دوم، با مشارکت ۲۰ خبره آموزشی و فرهنگی و اجرای دو دور روش دلفی فازی، شاخصها پالایش، اعتبارسنجی و تثبیت شدند. در ادامه، آزمون ناپارامتری فریدمن برای اولویتبندی نهایی شاخصها و مقایسه وزن ابعاد اصلی به کار رفت. نتایج آزمون فریدمن نشان داد بین شاخصهای ارتقای فرهنگ مطالعه تفاوت معنادار وجود دارد (p<0.01). شاخصهای «الگوی مطالعه بودن والدین»، «بهکارگیری دبیران متخصص و علاقهمند» و «انگیزه شخصی به مطالعه» بالاترین رتبههای اولویت را کسب کردند. همچنین، ابعاد خانواده و مدرسه بهطور معناداری نسبت به ابعاد رسانه و انگیزههای فردی وزن بیشتری در تبیین فرهنگ مطالعه نسل زد دارند. یافتهها حاکی از آن است که ارتقای فرهنگ مطالعه در نسل زد پیش از هر چیز نیازمند تقویت الگوهای رفتاری در خانواده و نهادینهسازی تجربههای ساختاری مطالعه در مدرسه است و ابزارهای رسانهای زمانی اثربخش خواهند بود که بر این دو کانون اصلی استوار شوند.
دانلودها
مراجع
Parsakia K, Rostami M, Saadati N, Navabinejad S. Analyzing the causes and factors of the difference between the girls of the generation Z and the previous generations in Iran from the perspective of social psychology. Psychology of Woman Journal. 2023;4(1):1-13. doi: 10.61838/kman.pwj.4.1.1.
Parsakia K, Rostami M, Darbani SA, Saadati N, Navabinejad S. Explanation of the concept of generation disjunction in studying generation z. Journal of Adolescent and Youth Psychological Studies (JAYPS). 2023;4(2):136-42. doi: 10.61838/kman.jayps.4.2.15.
Hammad H. Teaching the Digital Natives: Examining the Learning Needs and Preferences of Gen Z Learners in Higher Education. Transcultural Journal of Humanities and Social Sciences. 2025;6(2):214-42. doi: 10.21608/tjhss.2025.346098.1303.
Twenge JM, Campbell WK. Gen Z and Millennials: Contrasts in Reading Behavior and Media Consumption. The New Academics. 2024;15(3):210–28. doi: 10.3366/tna.2024.0027.
Dinar A. Factors of Financial Literacy, Personal Behavior, and Family on Investment Awareness of Generation Z Workers. Ecobisma (Jurnal Ekonomi Bisnis Dan Manajemen). 2024;11(2):95-109. doi: 10.36987/ecobi.v11i2.6053.
Farid AS. Dynamics of Changes in Literacy Culture in the Social Media Era: Comparative Study of the Millennial Generation and Generation Z. KnE Social Sciences. 2024;9(12):627–43. doi: 10.18502/kss.v9i12.15885.
Judijanto L, Lukmanul H, Wiwik SU, Aan A. The Impact of the BookTok Phenomenon on the Reading Habits of Generation Z. The Eastasouth Journal of Social Science and Humanities. 2025;2(02):152–60. doi: 10.58812/esssh.v2i02.473.
Blocksidge K, Primeau H. Adapting and evolving: Generation Z's information beliefs. The Journal of Academic Librarianship. 2023;49(3):102686. doi: 10.1016/j.acalib.2023.102686.
Widya J, Djunaidi A. The Effect of Language Style Selection in DETIK.COM Online News Headlines on Reading Interest of Gen Z. Ijassh. 2023;1(1):283-90. doi: 10.24912/ijassh.v1i1.25965.
Bilonozhko N, Syzenko A. Effective Reading Strategies for Generation Z Using Authentic Texts. 2020. doi: 10.31235/osf.io/rxmw7.
Ghanbari Baghestan A, Hosseinzadeh F, Gholami F. The Process of "Reduced" Identity Formation in Generation Z on Social Networks: A Case Study of Adolescent Girls in Mashhad. Cultural and Communication Studies. 2023;19(71):135-62.
Ziaee Ms, Nargesian J. Providing a Talent Retention Model among Generation Z Employees of Government Organizations. Journal of Human Resource Management. 2023;13(1):26-56. doi: 10.22034/jhrs.2023.391233.2055.
Buzzetto-More NA, Hill AJ, Banks TT. Early Findings of a Study Exploring the Social Media, Political and Cultural Awareness, and Civic Activism of Gen Z Students in the Mid-Atlantic United States [Abstract]. 2021:011. doi: 10.28945/4762.
Hoai LT, Du PT. The Impact of Cultural Factors on Online Consumer Behavior of Gen Z in Vietnam: A Study in Hanoi, Vietnam. Journal of Ecohumanism. 2025;4(2). doi: 10.62754/joe.v4i2.6567.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Ebrahim Kafshdar Toosi (Author); Mehran Samadi (Corresponding author); Hatef Pourrashidi Alibigloo (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
