تبیین جامعه‌شناختی الگوی ساختاری ارزش‌های تحصیلی دانش‌آموزان دختر شهر تهران

نرگس  خوب کردار; عبدالرضا ادهمی; حسین  دهقان

نویسندگان

نرگس خوب کردار گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0009-6259-9593
عبدالرضا ادهمی گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0003-2893-2849
حسین دهقان گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-6491-9513

کلمات کلیدی:

ارزش های تحصیلی, سرمایه فرهنگی, دختران دبیرستانی, فضای آموزشی

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین جامعه‌شناختی الگوی ساختاری ارزش‌های تحصیلی دانش‌آموزان دختر شهر تهران با تأکید بر عوامل اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی، آموزشی و زمینه‌ای بود. این پژوهش با رویکرد کمی و به روش توصیفی ـ پیمایشی و مقطعی انجام شد. جامعه آماری شامل 136955 دانش‌آموز دختر دوره متوسطه دوم شهر تهران بود که از میان آنان 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ای 74 سؤالی بود که سازه‌های استفاده از رسانه‌ها، پایبندی به امور دینی، ارزش‌های خانواده، سرمایه فرهنگی، فضای آموزشی، همسالان، امید اجتماعی و ارزش‌های تحصیلی را اندازه‌گیری می‌کرد. روایی صوری ابزار با نظر 5 نفر از استادان دانشگاه تأیید شد و پایایی آن با آلفای کرونباخ و پایایی مرکب بررسی گردید. همچنین روایی همگرا با شاخص AVE ارزیابی شد. داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و LISREL و با استفاده از آزمون‌های همبستگی، تحلیل واریانس و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین پایه تحصیلی و ارزش‌های تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود داشت (r=0.159, p=0.002). تفاوت ارزش‌های تحصیلی بر حسب نوع دبیرستان معنادار بود (F=3.633, p=0.013)، اما بر حسب منطقه دبیرستان معنادار نبود (F=1.040, p=0.375). فضای آموزشی (r=0.674)، استفاده از رسانه‌ها (r=0.464)، همسالان (r=0.364)، پایبندی به امور دینی (r=0.227)، ارزش‌های خانواده (r=0.223)، امید اجتماعی (r=0.155) و سرمایه فرهنگی (r=0.102) با ارزش‌های تحصیلی رابطه مثبت و معنادار داشتند، در حالی که رابطه پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی معنادار نبود. مدل ساختاری از برازش مطلوبی برخوردار بود و رابطه کلی عوامل اجتماعی با ارزش‌های تحصیلی برابر با 0.63 به دست آمد. ارزش‌های تحصیلی دانش‌آموزان دختر پدیده‌ای چندبعدی و اجتماعی است که تحت تأثیر هم‌زمان فضای آموزشی، خانواده، همسالان، دین، رسانه، سرمایه فرهنگی و امید اجتماعی قرار می‌گیرد؛ بنابراین، تقویت این ارزش‌ها نیازمند توجه هم‌زمان به محیط مدرسه و سایر بسترهای اجتماعی مؤثر بر تجربه تحصیلی دانش‌آموزان است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Meyer J, Scharf J, Daumiller M, Hübner N. How Values Relate to Student Achievement in Upper Secondary Education: Integrating Interdisciplinary Perspectives on Value Beliefs in the School Context. Social Psychology of Education. 2024;27(5):2559-88. doi: 10.1007/s11218-024-09906-2.

2. Kohlmeier M. Aiming High: Learning Investments in German Upper Secondary Education. Differences Between Immigrant and Non-Immigrant Youth. European Educational Research Journal. 2024;24(3):302-26. doi: 10.1177/14749041241235988.

3. Pineda P, Celis J, Anzelín I. “Get Two Degrees for the Price of One”: Career Orientations and Choices of Double-Degree Students. Comparative Education Review. 2022;66(2):342-64. doi: 10.1086/718781.

4. Lisitsa KE, Turkulets SE, Turkulets AV. Social Stigmatization and Educational Failure in Higher Education Sociology: Inter-Influence. 2022;126:620-8. doi: 10.15405/epsbs.2022.06.69.

5. Nurdin I, Jumadi J, Kamaruddin SA. The Study of Social Interaction in Education and Its Influence on Sociology Learning Achievement in Students. Journal of Educational Science and Technology (Est). 2023;9(2):194. doi: 10.26858/est.v9i1.24519.

6. Tripathi BC. Confronting Reflexivity: Sociological Trajectories of Teaching Sociology in Liberal Arts Spaces. Sociological Bulletin. 2023;72(2):192-208. doi: 10.1177/00380229221151082.

7. Hordósy R, Yasdiman MB, Lashari A, Clark T. The Research/Teaching Nexus in Sociology: Perspectives From Norway, Hungary and England. Sociology. 2026;60(4):1083-101. doi: 10.1177/00380385261422132.

8. Noviana M, Komariah S. Project Based Learning (PjBL) Model Integration of Sasak Ethnic Nenun Local Wisdom in Sociology Subjects. Jupiis Jurnal Pendidikan Ilmu-Ilmu Sosial. 2022;14(2):95-110. doi: 10.24114/jupiis.v14i2.34796.

9. Salim AN, Jawawi R, Shahrıll M, Jaidin JH, Musa J. Integrating Game-Based-Learning to Improve Students’ Essay Writing in High School Sociology. International Journal of Essential Competencies in Education. 2023;2(1):15-53. doi: 10.36312/ijece.v2i1.1359.

10. Kalashnikova L, Hrabovets I, Chernous L, Chorna V, Kiv A. Gamification as a Trend in Organizing Professional Education of Sociologists in the Context of Distance Learning: Analysis of Practices. Educational Technology Quarterly. 2022;2022(2):115-28. doi: 10.55056/etq.2.

11. Efendi A, Qodr TS. Improving Critical Thinking Skills of High School Students Through the Implementation of Mobile-Based Game Applications. International Journal of Education and Practice. 2023;11(3):613-26. doi: 10.18488/61.v11i3.3440.

12. Naibaho L, Jura D, Afdaleni A. Community Learning Motivation to Join the School Package C Equivalently High School Education (Research at Foundation PKBM Imam Syafe'i, Bandung). Ijd-Demos. 2022;4(1). doi: 10.37950/ijd.v4i1.209.

13. Siraji AD. Motivation, Learning Styles and Strategies in English Language Among First-Year College Students in Public HEI’s in Sulu. Forum for Linguistic Studies. 2024;6(5):600-24. doi: 10.30564/fls.v6i5.6772.

14. Akoit BJ, Ihsanuddin. Teacher's Strategy in Integrating Cultural Values in Sociology Learning at Sma Negeri 6 Kupang. Socioedu Sociological Education. 2023;4(1):6-10. doi: 10.59098/socioedu.v4i1.870.

15. Widiyanti SA, Malihah E, Wilodati W. Internalization of Gender Equality Values in Sociology Learning. Jupiis Jurnal Pendidikan Ilmu-Ilmu Sosial. 2023;15(2):196-205. doi: 10.24114/jupiis.v15i2.49328.

16. Putrajaya G, Maruf IR, Bangkara BMASA, Khasanah K, Hasan H. Multimedia-Based Sociology Education Material Design Efforts to Improve Student Learning Outcomes in Pandemic. International Journal of Health Sciences. 2022:8390-400. doi: 10.53730/ijhs.v6ns5.11754.

17. Abbas M, Khouidmi D. Self-Regulated Learning and Its Relation to Achievement Motivation Among University Students in the Context of Online Learning After the COVID-19. Atras Journal. 2024;5(3):97-144. doi: 10.70091/atras/ai.6.

18. Milne E, Mullin S. Exploring Student Experiences With Work-Integrated Learning in Undergraduate Sociology Courses. Journal of Applied Social Science. 2025;20(2):106-22. doi: 10.1177/19367244251372595.

19. Kiełb D, Pierzchała M, Gazda M. Youth Attitudes Towards Religious Education in Poland. Religions. 2022;14(1):7. doi: 10.3390/rel14010007.

20. López-Díaz MT, Peña M. Encouraging Students’ Motivation and Involvement in STEM Degrees by the Execution of Real Applications in Mathematical Subjects: The Population Migration Problem. Mathematics. 2022;10(8):1228. doi: 10.3390/math10081228.

21. Damanik FHS. The Importance of Merdeka Curriculum in Sociology and Anthropology Learning. Literatus. 2023;5(2):359-66. doi: 10.37010/lit.v5i2.1437.

22. Li H, Modehiran P. Optimizing Business English Learning Among Freshmen in a Private University in China With BERIUVE. International Journal of Sociologies and Anthropologies Science Reviews. 2023;3(6):57-68. doi: 10.60027/ijsasr.2023.3347.

23. Dromi SM, Stabler SD. Exploring the Moral Underpinnings of Sociological Theory: A Collaborative Exercise for College-Level Courses. Teaching Sociology. 2025;53(3):235-45. doi: 10.1177/0092055x251344274.

24. Loder AKF. Multiple Enrollment Policy: Clustering Dropout and Graduation Constellations in Psychology and Sociology Bachelor’s Programs. Trends in Higher Education. 2024;3(2):373-407. doi: 10.3390/higheredu3020023.