بررسی نقش محیط کالبدی انعطاف‌پذیر کلاس درس در ارتقای یادگیری و خلاقیت دانش‌آموزان براساس نظریه قابلیت محیط گیبسون

نویسندگان

    زهرا علی نیا دانشجوی دکتری معماری، گروه، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران
    سید علی سیدیان * دانشیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران، ،بابلسر، ایران a_seyedian@umz.ac.ir
    سارا شریعتی استادیار، گروه معماری ،واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
    مهدی میرزاگلتبار روشن استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

کلمات کلیدی:

محیط¬کالبدی, کلاس¬درس, طراحی¬انعطاف‌پذیر, خلاقیت¬دانش‌آموزان, یادگیری فعال

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین نقش محیط کالبدی و طراحی انعطاف‌پذیر کلاس درس در ارتقای یادگیری و خلاقیت دانش‌آموزان دوره اول دبستان براساس نظریه قابلیت محیط گیبسون بود. پژوهش با رویکرد ترکیبی کمّی–کیفی و طرح اکتشافی هم‌زمان انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان، معلمان و والدین پایه اول دبستان شهر ساری در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. در بخش کمّی، ۱۲۰ نفر به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ ۰.۸۶۹ تأیید گردید. داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار SmartPLS 3.3 تحلیل شدند. نتایج نشان داد مدل پژوهش از قدرت تبیینی مطلوبی برخوردار است. ضریب تعیین برای یادگیری ۰.۷۲۴ و برای خلاقیت ۰.۶۸۹ به دست آمد. طراحی فعالیت‌محور اثر مثبت و معناداری بر یادگیری داشت (β = 0.473, p < 0.001). طراحی انعطاف‌پذیر قوی‌ترین اثر مستقیم را بر خلاقیت نشان داد (β = 0.706, p < 0.001). همچنین، یادگیری اثر مثبت و معناداری بر خلاقیت داشت (β = 0.469, p < 0.001). اثر مستقیم طراحی فعالیت‌محور بر خلاقیت معنادار نبود، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق یادگیری تأیید شد (β = 0.222, p < 0.001). نتایج نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری کالبدی، چیدمان فعالیت‌محور و تنوع عملکردی کلاس درس می‌توانند با فراهم‌سازی فرصت‌های کنش، تعامل، حرکت و تجربه، یادگیری فعال و خلاقیت دانش‌آموزان را تقویت کنند. بنابراین، بازنگری در طراحی مدارس ابتدایی بر مبنای فضاهای انعطاف‌پذیر و انسان‌محور ضروری است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Akbarnejad Touchahi L. The Degree of Alignment of Educational and Training Spaces in Regions with Educational Needs. General Office for Renovation, Development, and Equipment of Schools of Gilan Province, 2013.

2. Lang JT, Moleski W. Functionalism revisited: Architectural theory and practice and the behavioral sciences. Journal of Farnham, Surrey, England; Burlington, VT: Ashgate. 2020;2:34-51.

3. Waite S. Teaching and learning outside the classroom: Personal values, alternative pedagogies and standards. Education 3-13. 2011;39(1):65-82. doi: 10.1080/03004270903206313.

4. Zins JE, Payton JW, Weissberg RP, O'Brien MU, Matthews G, Zeidner M, et al. Social and emotional learning for successful school performance. The Science of Emotional Intelligence: Knowns and Unknowns2017. p. 376-95.

5. Sadeghi E, Sadeghi Y, Khadivi H. The Effect of School Environment Design with a Nature-Oriented Architectural Approach on Student Learning in Izeh City. Green Development Management Studies. 2023;2(1):129-38.

6. Alborzi M, Khoshbakht F, Mousavizadeh M. Designing a Physical Aesthetics Model in Educational Spaces and Explaining the Creativity Model of Elementary School Students: A Mixed-Methods Study. Curriculum Research. 2021;11(1):56-76.

7. Soleimani S, Kheiri M. A Qualitative Meta-Analysis of Environmental Features Affecting Children's Creativity in Schools and Educational Centers. Journal of School Administration. 2021;9(2):301-29.

8. Rezakhani Z, Mansouri F, editors. Recognizing the Role of Nature in Elementary Schools and Its Effect on Children's Creativity. Fifth Scientific Research Conference on New Horizons in Geography, Planning, Architecture, and Urban Planning in Iran; 2017; Tehran.

9. Gholamzadeh A. Application of Biophilic Architecture in the Design of Educational Environments to Enhance Naturalistic Intelligence Based on Gardner's Theory. Applied Research in Technical and Engineering Sciences. 2023;8(32).

10. Rajabipour F, Delshad Siahkali M. An Inquiry into Responsiveness to the Emergence of Social Competence in Adolescents' Learning Environments Influenced by Types of Design Experiences in a Biophilic Approach. Educational Technology. 2020;14(3):723-38.

11. Mirza Goltabar Roshan M, Alinia Z, editors. The Effect of the Relationship between Indoor and Outdoor Spaces in Elementary School Design on Improving Learning and Development Quality for Children Aged 7 to 122023.

12. Samadpour Shahrak M, Tahbaz M. Investigating Strategies for Improving Open Spaces in Girls' Elementary Schools from Students' Perspectives: A Case Study of Tabriz City. Educational Technology. 2021;12(2):95-108.

13. Mills M. Developing environments for research engagement in schools. Educational Research Review. 2025.

14. Li Z, Xie S, Chen W. The Influence of Environment on Adolescents’ Physical Exercise Behavior Based on Family Community and School Micro-Systems. Scientific Reports. 2025;15(1). doi: 10.1038/s41598-025-91387-0.

15. Kanchan M. The attitude-anxiety relationship: Influences of family, peer group, and school environment. Naveen International Journal of Multidisciplinary Studies. 2025;1(4).

16. Hidayati S, Siswanto S, Walid M, Hoque O. Assessing the Influence of Digital Expertise, Social Environment and Leader Trust on Pai Teacher Achievements as a Strategic Asset of School Excellence. Edupedia Jurnal Studi Pendidikan Dan Pedagogi Islam. 2025;9(2):142-52. doi: 10.35316/edupedia.v9i2.5991.

17. Rode JC, Mooney CH, Arthaud-Day ML, Near JP, Rubin RS, Baldwin TT, et al. An examination of the structural, discriminant, nomological, and incremental predictive validity of the MSCEIT V2.0. Intelligence. 2018;36(4):350-66. doi: 10.1016/j.intell.2007.07.002.

18. Haryadi RN. Challenges and Opportunities in Adopting Heutagogy in Formal School Environments. Ijss. 2025;1(1):40-6. doi: 10.51805/ijss.v1i1.314.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۷/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۱۰/۲۸

بازنگری

۱۴۰۵/۰۲/۲۳

پذیرش

۱۴۰۵/۰۲/۳۰

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

علی نیا ز.، سیدیان س. ع.، شریعتی س. .، و میرزاگلتبار روشن م. (1405). بررسی نقش محیط کالبدی انعطاف‌پذیر کلاس درس در ارتقای یادگیری و خلاقیت دانش‌آموزان براساس نظریه قابلیت محیط گیبسون. نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه، 1-22. https://jsied.org/index.php/jsied/article/view/510

مقالات مشابه

1-10 از 224

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.