ابعاد و مؤلفه‌های تجربه «کارآفرینی در مدرسه»: فراترکیب مطالعات مرتبط

مرضیه صادقی گوغری; نعمت الله موسی پور; علی اکبر  شیخی فینی

نویسندگان

مرضیه صادقی گوغری دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی،گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-8337-4799
نعمت الله موسی پور استاد تمام، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-0985-0736
علی اکبر شیخی فینی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0003-1682-5886

کلمات کلیدی:

کارآفرینی, تجربه کارآفرینی در مدرسه, ظرفیت کارآفرینی دانش‎آموختگان, شرایط کارآفرینی در مدرسه

چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تلفیق نظام‌مند ابعاد و مؤلفه‌های تجربه کارآفرینی در مدرسه و ارائه چارچوبی جامع برای تبیین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و تقویت ظرفیت‌های کارآفرینانه دانش‌آموزان بود. این پژوهش با رویکرد فراترکیب و بر اساس الگوی شش‌مرحله‌ای اروین انجام شد. جامعه پژوهش شامل 186 مقاله علمی مرتبط با حوزه آموزش و کارآفرینی بود که عمدتاً طی سال‌های 2019 تا 2024 در پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و خارجی منتشر شده بودند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج شامل ارتباط مستقیم با تجربه کارآفرینی در مدرسه، برخورداری از کیفیت روش‌شناختی مناسب و ماهیت میدانی، 12 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری در سه سطح باز، محوری و منتخب تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها بر اساس معیارهای اعتباربخشی، انتقال‌پذیری، اعتمادپذیری و تأییدپذیری بررسی شد و کدگذاری توسط متخصصان همتا و چهار ارزشیاب مستقل بازبینی گردید. برای بررسی توافق کدگذاری نیز از روش اسکات استفاده شد. فراترکیب مطالعات نشان داد که تجربه کارآفرینی در مدرسه حاصل تعامل چهار بعد اصلی شامل «ظرفیت‌های شخصی»، «شرایط آموزشی»، «حمایت محیطی» و «تجربه‌های انحصاری» است و در مجموع 23 محور فرعی را دربر می‌گیرد. یافته‌های استنباطی حاکی از آن بود که شکل‌گیری کارآفرینی دانش‌آموزی را نمی‌توان به آموزش رسمی یا ویژگی‌های فردی به‌تنهایی نسبت داد؛ بلکه آمادگی‌های شخصیتی و انگیزشی دانش‌آموزان زمانی به ظرفیت کارآفرینانه منجر می‌شوند که با برنامه درسی مناسب، یادگیری تجربی، حمایت خانواده و مدرسه، دسترسی به شبکه‌ها و منابع و فرصت تجربه موفقیت، شکست، مسئولیت‌پذیری و مواجهه با چالش‌های واقعی همراه باشند. بنابراین، کارآفرینی مدرسه‌ای ماهیتی چندبعدی، تعاملی و زمینه‌مند دارد. توسعه کارآفرینی در مدرسه مستلزم طراحی برنامه‌های درسی منعطف و متناسب با تفاوت‌های فردی، به‌کارگیری روش‌های تدریس خلاق و تجربه‌محور، تقویت مهارت‌های نرم و گسترش ارتباط مدرسه با خانواده، جامعه، صنعت و کسب‌وکار است. همچنین، با توجه به نقش ظرفیت‌های شخصی، برنامه‌های کارآفرینی نباید به‌صورت یکسان و اجباری برای همه دانش‌آموزان اجرا شوند و برنامه‌ریزان درسی باید شرایط انتخاب، تجربه و رشد تدریجی توانمندی‌های کارآفرینانه را فراهم سازند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Costa D. Entrepreneurship. Encyclopedia Britannica. 2026.

2. Jones P, Ratten V, Hayduk T. Sport, fitness, and lifestyle entrepreneurship. International Entrepreneurship and Management Journal. 2020;16:783-93.

3. Apostolopoulos N, Ratten V, Petropoulos D, Liargovas P, Anastasopoulou E. Agri-food sector and entrepreneurship during the COVID-19 crisis: A systematic literature review and research agenda. Strategic Change. 2021;30(2):159-67.

4. Pradhan RP, Arvin MB, Nair M, Bennett SE. The dynamics among entrepreneurship, innovation, and economic growth in the Eurozone countries. Journal of Policy Modeling. 2020;42(5):1106-22. doi: 10.1016/j.jpolmod.2020.01.004.

5. Ratten V. Frugal Innovation. United Kingdom: Routledge; 2019.

6. Owoseni O, Akambi PA. Entrepreneurial intentions: a theoretical framework. Journal of Management and Governance. 2010;2(4):132-48.

7. Nazri MA, Aroosha H, Omar NA. Examination of factors affecting youths’ entrepreneurial intention: a cross-sectional study. Information Management and Business Review. 2016;8(5):14-24. doi: 10.22610/imbr.v8i5.1456.

8. Taha KA, Ramlan SN, Noor IM. The factors affecting entrepreneurial intentions of university students in Malaysia. International Journal of Technoentrepreneurship. 2017;7(2):189-202.

9. Liao YK, Nguyen VHA, Yeong HY, Hong Vu VT, Trinh HT. Unraveling the effects of entrepreneurial passion and entrepreneurship education on entrepreneurial intention: The moderating role of demographic characteristics. Global Business and Organizational Excellence. 2022.

10. Duma FS. Promoting the entrepreneurship education in Europe. Online Journal Modelling the New Europe. 2014(10):67-79.

11. Tayebnia M, Karimi A, Padash H, Yazdani H, Keyhani M. Analysis of the entrepreneurship curriculum in schools: A comparative study of schools in nine European countries. Entrepreneurship Development. 2022;15(3):501-18. doi: 10.22059/jed.2022.339725.653920.

12. Mohammad Reza T, Karimi A, Padash H, Yazdani H, Keyhani M. Analysis of school entrepreneurship curriculum with a comparative study of schools in 9 European countries. Journal of Entrepreneurship Development. 2022;15(3):501-18. doi: 10.22059/JED.2022.339725.653920.

13. Barba-Sánchez V, Atienza-Sahuquillo C. The development of entrepreneurship at school: the Spanish experience. Education+ Training. 2016;58(7/8):783-96. doi: 10.1108/ET-01-2016-0021.

14. de Lourdes Cárcamo-Solís M, del Pilar Arroyo-López M, del Carmen Alvarez-Castañón L, García-López E. Developing entrepreneurship in primary schools. The Mexican experience of “My first enterprise: Entrepreneurship by playing”. Teaching and Teacher Education. 2017;64:291-304. doi: 10.1016/j.tate.2017.02.013.

15. Rohman AT, Ardianingsih F. Permainan Puzzle Terhadap Kemampuan Perhatian Anak Autis Di Sekolah Luar Biasa. Jurnal Pendidikan Khusus. 2018;10(2):1-15.

16. Norlita W, Sari M. Kemampuan Perhatian Anak Autisme Pada Permainan Puzzle Di SLB Melati Rumbai Pekanbaru. As-Shiha: Jurnal Kesehatan. 2021;1(1):16-33.

17. Mousapour N. Curriculum Planning: What, Why, How, and Challenges. Bandar Abbas: University of Hormozgan in collaboration with Hamrokh; 2024.

18. Mohammadjani E, Qaderi M, Maleki H, Sadeghi A, Musapour N. Synthesis study of the components of teachers' cultural knowledge. Bi-Quarterly Journal of Theory and Practice in Curriculum. 2023;22(11):51-88. doi: 10.22034/TPCJ.2024.190211.

19. Cekule L, Cekuls A, Dunska M. The role of education in fostering entrepreneurial intentions among business students. 9th International Conference on Higher Education Advances (HEAd'23); Valencia, Spain2023.

20. Badulescu A, Badulescu D. How entrepreneurial are doctoral students? Some evidence from Romania. Journal of Eastern Europe Research in Business and Economics. 2013:1-10. doi: 10.5171/2013.186798.

21. Mandrinos S, Lim WM. De-internationalization: An organizational institutionalism perspective. Global Business and Organizational Excellence. 2023;42(3):58-73.

22. Ratten V, Jones P. Covid-19 and entrepreneurship education: Implications for advancing research and practice. The International Journal of Management Education. 2021;19(1):100432.

23. Sarasvathy SD, Menon AR, Kuechle G. Failing firms and successful entrepreneurs: Serial entrepreneurship as a temporal portfolio. Small Business Economics. 2013;40:417-34. doi: 10.1007/s11187-011-9412-x.

24. Sadeghi Gogheri M, Mousapour N. Entrepreneurs' experiences during school: Co-occurrence analysis of scientific publications. Library and Information Sciences. 2024. doi: 10.30481/LIS.2025.487564.2208.

25. Erwin EJ, Brotherson MJ, Summers JA. Understanding Qualitative Metasynthesis: Issues and Opportunities in Early Childhood Intervention Research. Journal of Early Intervention. 2011;33(3):186-200. doi: 10.4995/HEAd23.2023.16159.