کاوش مفهوم رهبری پایدار: یک مطالعه کیفی
کلمات کلیدی:
رهبری, دانشگاه, رهبری پایدار, مدیریت دانشگاهیچکیده
هدف این پژوهش، کاوش، تبیین و مفهومپردازی نظاممند رهبری پایدار و شناسایی ابعاد، مؤلفهها و پیامدهای آن از طریق رویکرد سنتزپژوهی بود. پژوهش حاضر از نوع کیفی و مبتنی بر روش فراترکیب انجام شد. جامعه پژوهش شامل مطالعات فارسی و انگلیسی مرتبط با رهبری پایدار در بیست سال گذشته بود. جستجوی نظاممند در پایگاههای علمی داخلی و خارجی با استفاده از کلیدواژههای مرتبط انجام شد و مطالعات با روش نمونهگیری هدفمند و بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب گردیدند. در نهایت، 13 مطالعه دارای کیفیت مناسب با استفاده از الگوی هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو و روش کدگذاری سهمرحلهای اشتراوس و کوربین شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. تحلیل دادهها با بهرهگیری از نرمافزار MAXQDA انجام شد و اعتبار یافتهها از طریق ارزیابی کیفی CASP و توافق میان کدگذاران تأیید گردید. یافتههای پژوهش منجر به شناسایی 133 کد باز، 17 مقوله فرعی و 5 مقوله اصلی شامل عوامل مؤثر بر شکلگیری رهبری پایدار، ویژگیهای رهبر پایدار، فرآیند تحقق رهبری پایدار، چالشها و موانع، و پیامدها و نتایج شد. نتایج نشان داد که رهبری پایدار تحت تأثیر عوامل سازمانی، فردی و زمینهای شکل میگیرد و رهبران پایدار باید از ویژگیهایی همچون تفکر راهبردی، هوش فرهنگی، مسئولیتپذیری اخلاقی، مدیریت تعارض و توانایی تعامل میانفرهنگی برخوردار باشند. همچنین، یافتهها بیانگر آن بود که تحقق رهبری پایدار مستلزم مشارکتگرایی، مسئولیت اجتماعی، راهبردگرایی و مدیریت مبتنی بر پایداری است. در سطح پیامدها، این نوع رهبری موجب افزایش رضایت شغلی، تعهد سازمانی، بهبود عملکرد پایدار، ارتقای همکاریهای سازمانی و تقویت مسئولیتپذیری اجتماعی و زیستمحیطی میشود. رهبری پایدار پدیدهای چندبعدی، اخلاقمحور و آیندهنگر است که با تلفیق ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیستمحیطی میتواند زمینهساز تحول سازمانی و اجتماعی شود. نتایج پژوهش نشان داد که توسعه این سبک رهبری در دانشگاهها و سازمانها نیازمند بازنگری در ساختارهای مدیریتی، تقویت فرهنگ مشارکتی و تربیت رهبرانی دارای شایستگیهای میانفرهنگی و تفکر سیستمی است.
دانلودها
مراجع
1. Gerard L, McMillan J, D'Annunzio-Green N. Conceptualising Sustainable Leadership. Industrial and Commercial Training. 2017;49(3):1-21. doi: 10.1108/ICT-12-2016-0079.
2. Liao Y. Sustainable Leadership: A Literature Review and Prospects for Future Research. 2022.
3. Peterlin J, Pearse N, Dimovski V. Strategic Decision Making for Organizational Sustainability: The Implications of Servant Leadership and Sustainable Leadership Approaches. Economic & Business Review. 2015;17(3):273-90.
4. Iqbal Q, Ahmad NH. Sustainable Development: The Colors of Sustainable Leadership in Learning Organization. Sustainable Development. 2020;29(1):108-19. doi: 10.1002/sd.2135.
5. Arar K, Oplatka I. Advanced Theories of Educational Leadership: Springer International Publishing; 2022.
6. Wang D, Feng T, Lawton A. Linking Ethical Leadership with Firm Performance: A Multi-Dimensional Perspective. Journal of Business Ethics. 2017;145(1):95-109. doi: 10.1007/s10551-015-2905-9.
7. Choi S, Ullah S, Kwak W. Ethical Leadership and Followers' Attitudes toward Corporate Social Responsibility: The Role of Perceived Ethical Work Climate. Social Behavior and Personality: An International Journal. 2015;43(3):353-65. doi: 10.2224/sbp.2015.43.3.353.
8. Dalati S, Raudeliūnienė J, Davidavičienė V. Sustainable Leadership, Organizational Trust on Job Satisfaction: Empirical Evidence from Higher Education Institutions in Syria. Business, Management and Education. 2017;15(1):14-27. doi: 10.3846/bme.2017.360.
9. Homayni Damirchi A. Designing and Explaining a Model of Good University Governance: The Case of University of Tehran. Tehran: University of Tehran; 2021.
10. Williams SS. Culturally Sustaining Leadership: Supporting the Resilience of Indigenous Students in the United States and Australia. Journal of School Leadership. 2020;30(6). doi: 10.1177/1052684620951725.
11. Washington A, Johnson L. Toward Culturally Sustaining/Revitalizing Indigenous Family-School-Community Leadership. Leadership in Education. 2023;8. doi: 10.3389/feduc.2023.1192095.
12. Taherpour F, Nasehian H. Analyzing the Relationship between Sustainable Leadership Skills and Co-Creation with the Mediation of Cognitive Trust among Faculty Members of the University of Birjand. Public Management Perspective. 2022(52):35-59.
13. Tolooyan G. A Systematic Review of the Foundations of Sustainable Human Resource Management. New Research Approaches in Management and Accounting. 2021;5(16):150-76.
14. Maleki B. A Model of Sustainable Cultural Leadership in Schools with Emphasis on the Culture of Care. Applied Educational Leadership Quarterly. 2025;6(2).
15. Akbari P, Nazari K, Dolat Yari F. Sustainable Leadership and Employees' Creative Self-Efficacy as Antecedents of Employees' Innovative Behavior: An Approach to Skill Training (Case Study: Agricultural Jihad Brokers of Kermanshah Province). Skill Training. 2024(47):157-76.
16. Hassanzadeh Pasikhani MS, Moazen Jamshidi MH, Bagherzadeh Khodashehri R. Designing a Sustainable Leadership Model in Facing the COVID-19 Crisis for Resilience in Food Industries (Case Study: Companies and Factories of Guilan Province). Organizational Resource Management Research. 2021;11(1):23-58.
17. Mohammadi T, Zahed Babelan A, Khaleghkhah A, Taghavi Qareh Bolagh H. Identifying Antecedents of Humble Leadership for Managers Using a Meta-Synthesis Approach. Public Management. 2025;17(1):187-220.
18. Mohammadi M, Karimi R. Construction and Validation of the Sustainable Ethical Leadership Scale in Iran's Higher Education System. Research and Planning in Higher Education. 2025;31(1):23-37.
19. Jalali Chimeh P, Mohammadian A, Roshandel Arbatani T, Salamzadeh A. Presenting an Entrepreneurial Competency Framework for Adolescent Education in Schools with a Sustainable Development Approach. Public Management. 2025;17(2):489-513.
20. Hanine S, Nita M. The Paradigm of Quantum Leadership: Ontology, Praxis and Application to Management. Revue Internationale des Sciences de Gestion. 2019;2(3):837-58.
21. Daemi F, Khashaei S, Sehat N. Presenting a Sustainable Leadership Model in Insurance Based on a Grounded Theory Approach. Insurance Research Journal. 2022(146):88-102.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Sajjad Bahmani (Author); Seyed Ali Siadat (Corresponding author); Leila Moghtadaei Khorasgani, Fateme Taherpour (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
