پیوند گسسته فلسفه دین و آموزش ابتدایی: تحلیلی انتقادی از شکاف‌های پژوهشی در معناجویی کودکان

چکیده

معناجویی یکی از بنیادی‌ترین ابعاد تجربه انسانی است که از سال‌های آغازین کودکی و در قالب پرسش‌های وجودی درباره خدا، زندگی، مرگ، خیر و عدالت بروز می‌یابد. با وجود اهمیت این بعد وجودی، بررسی ادبیات پژوهشی نشان می‌دهد که پیوند میان فلسفه دین و آموزش ابتدایی، به‌ویژه در نسبت با معناجویی کودکان، همچنان به‌صورت گسسته و ناپیوسته باقی مانده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی شکاف‌های پژوهشی موجود در این حوزه انجام شده است. روش پژوهش از نوع مروری تحلیلی–انتقادی بوده و با رویکردی میان‌رشته‌ای، مقالات علمی‌پژوهشی، کتاب‌ها و گزارش‌های معتبر منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ در حوزه‌های فلسفه دین، آموزش دینی و فلسفه تعلیم و تربیت مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان داد که شکاف‌های اصلی در سه سطح مفهومی (ابهام در تعریف معنا و معناجویی کودک)، روش‌شناختی (غیبت صدای کودک و محدودیت ابزارهای پژوهشی) و پداگوژیک (فقدان پیوند میان عمق فلسفه دین و عمل آموزشی) قابل شناسایی‌اند. مقاله استدلال می‌کند که بازپیوند فلسفه دین و آموزش ابتدایی مستلزم توسعه چارچوب‌های نظری و پژوهشی تلفیقی است که کودک را به‌مثابه فاعل معناجو در کانون آموزش دینی قرار دهد. نتایج این مطالعه می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های آینده و بازاندیشی در برنامه‌های آموزش دینی دوره ابتدایی فراهم آورد.