اعتبارسنجی الگوی بومی فرهنگ مصرف با تأکید بر مدیریت پسماندهای خانگی در کلانشهر رشت
کلمات کلیدی:
فرهنگ مصرف, مدیریت پسماندهای خانگی, مدلیابی معادلات ساختاری, اعتبارسنجی مدل, کلانشهر رشتچکیده
هدف این پژوهش، اعتبارسنجی کمی الگوی بومی فرهنگ مصرف با تأکید بر مدیریت پسماندهای خانگی در کلانشهر رشت است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، کمی–توصیفی با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان شهرداری رشت در حوزه مدیریت پسماندهای خانگی بود که 100 نفر بهصورت تمامشماری بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته مبتنی بر مدل مفهومی پژوهش بود که ابعاد عوامل فرهنگی–ارزشی، روانشناختی و تجربی مصرف، شناختی–اطلاعاتی، نهادی و قانونی، تکنولوژیک و ساختاری–عملکردی را در بر میگرفت. روایی ابزار از طریق روایی محتوایی و تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید شد. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS و روش مدلیابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی تحلیل شدند . نتایج نشان داد که تمامی متغیرهای پژوهش تأثیر مثبت و معناداری بر فرهنگ مصرف با تأکید بر مدیریت پسماندهای خانگی دارند (01/0 >p). بیشترین اثر مربوط به عوامل ساختاری–عملکردی (323/0) و سپس عوامل روانشناختی و تجربی مصرف (293/0) بوده است. همچنین عوامل فرهنگی–ارزشی، شناختی–اطلاعاتی، نهادی–قانونی و تکنولوژیک نیز تأثیر معناداری بر متغیر وابسته داشتند. شاخص برازش کلی مدل (GOF=0.61) نشاندهنده برازش مناسب مدل و توان تبیین قابل قبول روابط بین متغیرها است. یافتهها نشان میدهد که فرهنگ مصرف و مدیریت پسماند خانگی پدیدهای چندبعدی و متأثر از تعامل عوامل فردی، فرهنگی، نهادی و فناورانه است. بنابراین، بهبود مدیریت پسماند صرفاً از طریق آموزش امکانپذیر نیست و نیازمند سیاستگذاری یکپارچه، تقویت زیرساختها، توسعه فناوریهای مرتبط و ایجاد سازوکارهای نهادی کارآمد است.
دانلودها
مراجع
1. Boateng S, Amoako P, Appiah DO, Poku AA, Garsonu EK. Comparative Analysis of Households Solid Waste Management in Rural and Urban Ghana. Journal of Environmental and Public Health. 2016. doi: 10.1155/2016/5780258.
2. Ramos A. Sustainability assessment in waste management: An exploratory study of the social perspective in waste-to-energy cases. Journal of Cleaner Production. 2024;143693. doi: 10.1016/j.jclepro.2024.143693.
3. Gaur TS, Yadav V, Prakash S, Panwar A. Integration of industry 4.0 and circular economy for sustainable E-waste management. Management of Environmental Quality: An International Journal. 2025;36(5):1304-25. doi: 10.1108/MEQ-07-2024-0277.
4. Singh A, Goel A, Chauhan A, Singh SK. Sustainability of electronic product manufacturing through e-waste management and reverse logistics. Sustainable Futures. 2025;9(3):77-95. doi: 10.1016/j.sftr.2025.100490.
5. Haq ZF. Household Waste Management Behavior in the Blunyahrejo Village, Yogyakarta: Insights From the Theory of Planned Behavior and Social Capital. Bio Web of Conferences. 2024;132:02001. doi: 10.1051/bioconf/202413202001.
6. Jafari E. Sociological Study of the Impact of Social Capital on Household Waste Management in Urban Areas with Emphasis on Bourdieu's View (Case Study: Women in Sirjan County). Tehran: Islamic Azad University, Science and Research Branch; 2022.
7. Kavil YN, Alshemmari H, Alkasbi MM, Alelyani SS, Orif MI, Al-Farawati RK. Electronic waste and environmental diplomacy: How GCC E-waste management interfaces with the Stockholm Convention. Journal of Hazardous Materials Advances. 2025;17(1):25-46. doi: 10.1016/j.hazadv.2025.100610.
8. Hosseinpour AK, Ghorbanpour A, Shahbandarzadeh H. Evaluating the efficiency of the circular economy in the Gulf Cooperation Council countries regarding urban solid waste management. Quantitative Economics Journal. 2024;21(1):87-106.
9. Nwafor GU, Okamgba UC. Communicating Solid Waste Management Information through Social Media Platforms for Sustainable Development in Nigeria: A Review of Anambra Broadcasting Service Facebook Messages. International Journal of Advanced Multidisciplinary Research Studies. 2024;4(6):1269-77. doi: 10.62225/2583049X.2024.4.6.3598.
10. Kusolchoo S, Ueasangkomsate P, editors. Digital Technologies for Food Loss and Waste in Food Supply Chain Management. 2024 Joint International Conference on Digital Arts, Media and Technology with ECTI Northern Section Conference on Electrical, Electronics, Computer and Telecommunications Engineering (ECTI DAMT & NCON); 2024.
11. Ortiz C, Quezada L, Oddershede A. Industrial process management model to improve productivity and reduce waste. Sustainability. 2024;16:1606. doi: 10.3390/su16041606.
12. Kakouei M, Modiri M, Abbaspour Esfandan G. Presenting an Optimization Model for Reverse Logistics to Reduce Environmental Impacts Based on Waste Management. 2024.
13. Sumiyati S, Samadikun BP, Widiyanti A, Budihardjo MA, Al Qadar S, Puspita AS. Life cycle assessment of agricultural waste recycling for sustainable environmental impact. Global Journal of Environmental Science & Management (GJESM). 2024;10(2).
14. Parsakia K. Resource Management Strategies in the Hospitality Industry: Balancing Profit and Sustainability. Journal of Resource Management and Decision Engineering. 2024;2(4):17-23.
15. Pourmoghadam M, Gholamzadeh D, Vaddadi A, Amirkabiri A. Designing an interpretive structural model (ISM) of digital transformation culture drivers using a contextual approach in Tehran Province Water and Wastewater Company. Technology in Entrepreneurship and Strategic Management. 2025;13(4):223-37.
16. Saeedzadeh M. Electronic Recycling and Management of Electronic Waste. Environmental Sciences and Geography. 2025;11(1):1-14.
17. Jami R, Shahryari Z. Management of Electronic Waste. New Research in Civil Engineering. 2024;14(1):265-78.
18. Sarhadi E. Investigating the Impact of the Theory of Constraints on Reducing Normal and Abnormal Waste in Tire Manufacturing Companies. Quarterly Journal of Strategic Management Accounting. 2025;2(1):54-69.
19. Sarhadi E. Examining the Effect of Theory of Constraints on Reducing Normal and Abnormal Waste in Tire Manufacturing Companies. Strategic Management Accounting Quarterly. 2026;2(1):54-69.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Alireza Hajipour (Author); Zolfaghar Rashidi (Corresponding author); Rozita Sepehrnia (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
