ارائه مدل یادگیری مبتنی بر STEAM در پرورش نوآوری و خلاقیت کارآفرینانه دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول

امیر خالدیان; حامد  فاضلی کبریا

نویسندگان

امیر خالدیان دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی، گروه علوم تربیتی، واحد بابل، دانشگاه پیام نور، مازندران، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0009-0007-1955-8804
حامد فاضلی کبریا استادیار، گروه مدیریت، واحد تهران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-0864-5797

کلمات کلیدی:

یادگیری مبتنی بر STEAM, نوآوری, خلاقیت کارآفرینانه, دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول

چکیده

هدف پژوهش حاضر، طراحی و تبیین مدل یادگیری مبتنی بر STEAM برای پرورش نوآوری و خلاقیت کارآفرینانه دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد بود. جامعه پژوهش شامل مدیران مدارس متوسطه، متخصصان مدیریت آموزشی و کارآفرینی، معلمان و اعضای هیئت علمی دانشگاه در استان کردستان بود. مشارکت‌کنندگان با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند و گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 10 نفر تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای اعتباربخشی یافته‌ها نیز از بازبینی مشارکت‌کنندگان و مرور خبرگان غیرمشارکت‌کننده استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج 177 کد باز و 49 کد محوری منجر شد و مدل پارادایمی حول پدیده محوری «توانمندسازی نوآوری و خلاقیت کارآفرینانه دانش‌آموزان از طریق یادگیری مبتنی بر STEAM» شکل گرفت. شرایط علی شامل یادگیری پروژه‌محور و مسائل واقعی، تلفیق میان‌رشته‌ای، فناوری‌های آموزشی و ارزشیابی فرایندی بود. حمایت و رهبری آموزشی، همکاری ذی‌نفعان و آمادگی مدرسه به‌عنوان شرایط زمینه‌ای و سازوکارهای حمایتی، انگیزشی و مقررات مناسب به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. راهبردهای اصلی شامل ترویج فرهنگ نوآورانه، طراحی برنامه‌های یادگیری هدفمند و ارتقای دانش و مهارت معلمان و دانش‌آموزان بود که به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش نوآوری و خلاقیت و تقویت نگرش و شایستگی کارآفرینانه منجر می‌شدند. یادگیری مبتنی بر STEAM زمانی می‌تواند به پرورش پایدار نوآوری و خلاقیت کارآفرینانه در دانش‌آموزان منجر شود که یادگیری میان‌رشته‌ای و مسئله‌محور با حمایت مدرسه، زیرساخت مناسب، توانمندسازی معلمان و راهبردهای فرهنگی و آموزشی منسجم همراه شود.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Hisrich RD, Peters MP, Shepherd DA. Entrepreneurship: McGraw-Hill Education; 2020.

2. Kuratko DF. Entrepreneurship: Theory, Process, Practice: Cengage Learning; 2020.

3. Rodrigues-Silva J, Alsina Á. Conceptualising and Framing STEAM Education: What Is (and What Is Not) This Educational Approach? Texto Livre. 2023;16. doi: 10.1590/1983-3652.2023.44946.

4. García Fuentes O, Raposo Rivas M, Martínez Figueira ME. STEAM Education: Review of Literature. Revista Complutense de Educación. 2023;34(1):191-202. doi: 10.5209/rced.77261.

5. Aguilera D, Ortiz-Revilla J. STEM vs. STEAM Education and Student Creativity: A Systematic Literature Review. Education Sciences. 2021;11(7):331. doi: 10.3390/educsci11070331.

6. Beghetto RA. The New Science of Teaching for Creativity: Palgrave Macmillan; 2021.

7. Razzouk R, Shute V. What Is Design Thinking and Why Is It Important? Review of Educational Research. 2016;82(3):330-48.

8. Henriksen D. Creating STEAM with Design Thinking: Beyond STEM and Arts Integration. The STEAM Journal. 2017;3(1):11.

9. Henriksen D. Design Thinking, Creativity, and STEAM Education: Routledge; 2020.

10. Herro D, Quigley C, Andrews J, Delacruz G. Co-Measure: Developing an Assessment for Student Collaboration in STEAM Activities. International Journal of STEM Education. 2019;6(1):26. doi: 10.1186/s40594-019-0174-z.

11. Hosseinnezhad H, Gheibi R, Aboozari Khoei F, Mardanlou L, Shakouri R, editors. Teaching Entrepreneurship Skills and Responsibility through Classroom Projects2026: Civilica.

12. Leavy A, Dick L, Meletiou-Mavrotheris M, Paparistodemou E, Stylianou E. The Prevalence and Use of Emerging Technologies in STEAM Education: A Systematic Review of the Literature. Journal of Computer Assisted Learning. 2023;39(4):1061-82. doi: 10.1111/jcal.12806.

13. Mahmoudi F, Adib Y, Hosseinzadeh Nabati M. The Relationship between Attitude toward the Work and Technology Course and Technological and Entrepreneurial Attitudes of Secondary School Students in District One of Tabriz. Educational Technology (Technology and Education). 2021;15(2):305-19.

14. Perignat E, Katz-Buonincontro J. STEAM in Practice and Research: An Integrative Literature Review. Thinking Skills and Creativity. 2019;31:31-43. doi: 10.1016/j.tsc.2018.10.002.

15. Yim IHY, Su J, Wegerif R. STEAM in Practice and Research in Primary Schools: A Systematic Literature Review. Research in Science & Technological Education. 2025;43(4):1065-89. doi: 10.1080/02635143.2024.2440424.

16. Ghofrani N, Hosseini SR, Mousakhani M. Designing an Entrepreneurial School Model Based on the Development of Entrepreneurial Competencies at the Secondary Level. Entrepreneurship Development. 2022;15(1):141-60.

17. Cheraghi Z, Ahmadi P, Samadi P. Designing an Entrepreneurship Curriculum Framework Based on an Integrated STEAM Approach for Upper Primary Education. Curriculum Research. 2025;15(1):183-202. doi: 10.22099/jcr.2025.8278.